Để một nhóm nhân vật vừa phân biệt được từng người vừa trông như cùng một thế giới, hãy cho mỗi nhân vật một màu chủ riêng cách xa nhau trên vòng màu, rồi buộc cả nhóm lại bằng một sợi chỉ chung: cùng độ rực, cùng một màu trung tính, hoặc cùng một chi tiết lặp lại. Riêng mà không chung thì nhóm lộn xộn; chung mà không riêng thì không ai nhận ra ai.
Bài này dành cho người vẽ nhân vật cho cả gia đình, nhóm bạn, các tổ trong lớp hay đội ngũ một cửa hàng nhỏ. Bạn sẽ có cách chia màu cho nhóm ba đến sáu người, cách chọn sợi chỉ chung, cách xử lý khi hai người cùng thích một màu, và ví dụ một lớp học chia màu cho sáu tổ.
Vì sao nhóm nhân vật khó hơn một nhân vật
Một nhân vật đứng một mình chỉ cần hài hoà với chính nó. Khi đặt ba, bốn nhân vật cạnh nhau, mỗi bảng màu riêng lẻ có thể đẹp, nhưng ghép lại thì chói, hoặc ngược lại, mọi người lẫn vào nhau. Hai lỗi đối nghịch này xảy ra thường xuyên đến mức gần như người vẽ nhóm nào cũng gặp một trong hai.
Lỗi thứ nhất là mỗi người được thiết kế riêng, vào những ngày khác nhau, với tâm trạng khác nhau. Một người tô bằng màu pastel nhẹ, người kia bằng màu rực, người thứ ba bằng màu trầm. Đứng chung, cả nhóm trông như cắt ra từ ba cuốn truyện khác nhau.
Lỗi thứ hai là cố gắng cho nhóm hài hoà bằng cách dùng chung bảng màu: ai cũng xanh dương, trắng, vàng. Kết quả là cả nhóm như mặc đồng phục, từ xa không ai biết ai. Cách đúng nằm ở giữa: mỗi người một màu chủ riêng, nhưng cùng chia sẻ một vài quy tắc chung.
Chia màu chủ cho từng thành viên
Bắt đầu từ màu chủ, vì đây là thứ phân biệt các nhân vật ở khoảng cách xa. Các màu khác sẽ chọn sau.
- Viết tên các thành viên theo thứ tự quan trọng trong câu chuyện, hoặc theo thứ tự tuổi nếu là gia đình.
- Vẽ một vòng tròn trên giấy, chia làm sáu phần như chiếc bánh: đỏ, cam, vàng, xanh lá, xanh dương, tím.
- Gán màu cho người quan trọng nhất trước, theo tính cách của họ. Sau đó gán người tiếp theo một màu cách xa, tốt nhất là đối diện hoặc cách hai ô trên vòng.
- Tiếp tục gán, mỗi lần chọn ô còn trống cách xa các ô đã dùng nhất. Với nhóm ba người, ba màu cách đều nhau trên vòng là cân nhất.
- Nếu nhóm hơn sáu người, dùng thêm biến thể đậm nhạt: xanh dương sáng và xanh dương sẫm có thể là hai người, miễn là chênh lệch ít nhất hai bậc sáng tối.
- Tô năm, sáu ô màu chủ thành một hàng ngang, nheo mắt nhìn. Nếu hai ô dính nhau, đổi một trong hai.
Đừng ép tính cách vào màu quá cứng. Nếu người quan trọng nhất là một bé gái thích xanh lá, cứ để xanh lá; tính cách sẽ thể hiện qua độ rực và phụ kiện. Màu chủ trong nhóm chủ yếu để phân biệt, không cần gánh hết ý nghĩa.
Bốn cách tạo sợi chỉ chung cho cả nhóm
Sau khi mỗi người có màu riêng, chọn ít nhất một sợi chỉ chung dưới đây. Dùng hai sợi chỉ thì nhóm càng gắn kết.
| Sợi chỉ chung | Cách làm | Hợp với |
|---|---|---|
| Cùng độ rực | tất cả màu chủ đều tươi, hoặc tất cả đều dịu ngả xám | mọi nhóm; đây là cách quan trọng nhất |
| Cùng màu trung tính | cả nhóm dùng chung một màu cho quần, giày hoặc viền, như kem hay xanh than | nhóm bạn, đội nhóm, lớp học |
| Cùng một chi tiết lặp lại | mọi người đeo một chiếc huy hiệu giống nhau, cùng kiểu khăn khác màu | câu lạc bộ, cửa hàng, gia đình |
| Cùng kiểu hình khối và nét | cùng tỉ lệ đầu thân, cùng độ dày nét viền, cùng cách vẽ mắt | mọi nhóm; giúp cả nhóm như cùng một thế giới |
Sợi chỉ cùng độ rực là thứ dễ bị bỏ qua nhất nhưng hiệu quả nhất. Năm màu chủ khác hẳn nhau vẫn hợp nhau nếu cùng độ rực, như năm viên kẹo cùng một túi. Một màu rực giữa bốn màu dịu sẽ nổi lên như người lạc nhóm, trừ khi đó là nhân vật chính bạn muốn nổi.
Ví dụ: sáu tổ trong lớp ba ở TP Hồ Chí Minh
Cô Hằng chủ nhiệm một lớp ba ở TP Hồ Chí Minh, cho mỗi tổ tự vẽ một nhân vật linh vật để dán lên bảng thi đua. Lần đầu sáu tổ vẽ sáu con vật, tô màu tuỳ thích. Hai tổ cùng tô xanh dương, một tổ dùng bút dạ rực, hai tổ dùng bút chì màu nhạt. Trên bảng, hai linh vật xanh lẫn vào nhau, linh vật bút dạ lấn át cả bảng.
Lần hai, cô cùng cả lớp làm vòng màu sáu ô trên bảng. Mỗi tổ bốc thăm một ô làm màu chủ, nên không tổ nào trùng màu. Cả lớp thống nhất hai sợi chỉ chung: mọi linh vật đều tô bằng bút chì màu, đậm tay vừa phải, và mọi linh vật đều đeo một chiếc nơ cổ màu trắng có viền xanh than, giống phù hiệu của lớp.
Bảng thi đua mới trông như một gia đình sáu con vật. Từ cuối lớp vẫn nhận ra tổ nào là con nào nhờ màu chủ. Các em cũng hiểu được ý tưởng màu riêng và sợi chỉ chung mà không cần một bài giảng lý thuyết. Cô Hằng không chấm linh vật nào đẹp nhất, chỉ cho mỗi tổ kể vì sao chọn con vật đó.
Khi hai người cùng muốn một màu
Tách bằng độ đậm. Một người lấy đỏ tươi, người kia đỏ rượu sẫm. Cùng là đỏ nhưng chênh nhau đủ để phân biệt, và cả hai đều hài lòng.
Tách bằng vị trí. Một người dùng màu đó cho áo, người kia dùng cho mũ hoặc khăn. Màu chủ của người thứ hai là màu khác, màu yêu thích trở thành màu nhấn.
Tách bằng hoạ tiết. Một người áo xanh trơn, người kia áo xanh sọc trắng. Cách này hợp với anh chị em ruột, cho thấy hai người gần nhau nhưng không giống nhau.
Chuyển sang màu bên cạnh trên vòng màu. Cam thay vì đỏ, xanh ngọc thay vì xanh lá. Thường người muốn một màu sẽ chấp nhận màu láng giềng nếu được giải thích là để mọi người nhận ra mình.
Giữ lựa chọn của trẻ con. Nếu nhóm là các bạn nhỏ và hai bạn đều muốn cùng màu, để cả hai giữ màu đó và dùng một trong các cách tách trên. Ý thích của trẻ quan trọng hơn sự hoàn hảo của bảng màu.
Bảng kiểm khi đặt cả nhóm cạnh nhau
Vẽ cả nhóm đứng thành hàng ngang ở cỡ nhỏ, khoảng bằng bao diêm mỗi người, rồi kiểm tra:
- Từ xa, có đếm được đúng số người không, hay có hai người dính nhau?
- Mỗi người có màu chủ riêng nhận ra được ngay không?
- Có ai rực hơn hẳn hoặc dịu hơn hẳn phần còn lại mà không có lý do không?
- Sợi chỉ chung có thấy được không, hay quá nhỏ để nhận ra?
- Nhân vật chính có nổi lên vừa đủ không, hay bị nhóm làm chìm?
- Nếu thêm một thành viên mới, còn ô màu nào trống trên vòng màu không?
- Bản đen trắng của cả nhóm có còn phân biệt được từng người không?
Câu về thành viên mới đáng nghĩ từ đầu. Gia đình có thể có em bé, lớp có thể có bạn mới chuyển đến, cửa hàng có thể thêm nhân viên. Để trống một hai ô trên vòng màu sẽ tránh được việc phải sửa cả nhóm sau này.
Nhóm có nhân vật chính và nhân vật phụ
Trong nhiều câu chuyện, nhóm không bình đẳng: có một nhân vật chính và các bạn đồng hành. Khi đó, nhân vật chính có thể được ưu tiên về màu: màu ấm hơn, rực hơn hoặc có tương phản sáng tối mạnh hơn. Các nhân vật phụ dùng màu lạnh hơn hoặc dịu hơn một chút, đủ để nhường chỗ mà không mờ nhạt.
Một cách khác là cho nhân vật chính một màu nằm giữa các màu của nhóm trên vòng màu, như thể nó là trung tâm nối mọi người. Ví dụ nhóm gồm xanh dương, xanh lá và vàng, nhân vật chính màu xanh ngọc, nằm giữa xanh dương và xanh lá. Cách này hợp với câu chuyện về người kết nối bạn bè.
Với gia đình, đôi khi người vẽ muốn ai cũng quan trọng như nhau. Khi đó, giữ mọi người cùng độ rực và cùng độ tương phản, chỉ khác sắc màu. Không ai nổi lên, và đó chính là thông điệp.
Thêm một nhân vật mới vào nhóm đã có
Nhóm nhân vật hiếm khi đứng yên mãi. Khi có thành viên mới, làm theo thứ tự này để người mới hoà vào mà không phá bảng màu cũ.
- Lấy ra hàng ô màu chủ của cả nhóm và vòng màu đã dùng lúc đầu. Đánh dấu các ô còn trống.
- Đọc lại sợi chỉ chung của nhóm: độ rực, màu trung tính, chi tiết lặp lại. Ghi ra giấy để không quên khi thiết kế người mới.
- Chọn màu chủ cho người mới từ ô trống cách xa các màu cũ nhất. Nếu không còn ô trống, dùng biến thể đậm nhạt của màu ít được dùng nhất.
- Tô người mới với đúng độ rực của nhóm và đeo đúng chi tiết lặp lại, dù bạn đang hào hứng muốn thử cách tô mới.
- Vẽ người mới đứng giữa nhóm cũ ở cỡ nhỏ, nheo mắt nhìn. Người mới phải phân biệt được nhưng không được nổi hơn nhân vật chính.
- Thêm ô màu chủ của người mới vào hàng ô chuẩn, ghi tên bên dưới.
Bước bốn là nơi hay vỡ nhất. Người vẽ thường đã tiến bộ hoặc đổi chất liệu sau một thời gian, nên nhân vật mới tô đẹp hơn hẳn nhưng lệch nhóm. Nếu bạn thật sự muốn nâng cấp cách tô, hãy tô lại cả nhóm cùng lúc thay vì chỉ người mới.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm có nhiều hơn sáu người thì chia màu thế nào?
Dùng thêm biến thể đậm nhạt của các màu chính, và thêm màu trung tính như nâu, xám, be cho các nhân vật phụ. Đồng thời, phân biệt bằng phụ kiện và kiểu tóc, vì màu chủ một mình khó gánh được hơn tám người.
Nhân vật cho cả nhà có nên dùng chung một màu không?
Nên có một sợi chỉ chung, nhưng không nên dùng chung màu chủ. Có thể cho cả nhà cùng một chi tiết như chiếc khăn kẻ cùng kiểu, mỗi người một màu riêng. Như vậy vừa thấy là một nhà, vừa thấy từng người.
Có cần đổi màu chủ khi nhân vật lớn lên không?
Không cần. Giữ màu chủ giúp mọi người nhận ra nhân vật qua nhiều năm. Có thể làm màu dịu đi hoặc sẫm hơn một chút cho hợp tuổi, nhưng giữ sắc màu để không mất nhận diện.
Nhóm nhân vật cho cửa hàng có nên dùng màu thương hiệu không?
Nên dùng màu thương hiệu của cửa hàng làm sợi chỉ chung, như màu tạp dề hay huy hiệu. Màu chủ của từng nhân vật vẫn nên khác nhau để khách phân biệt được từng người.
Làm sao để trẻ con trong lớp cùng tham gia chọn màu mà không tranh nhau?
Bốc thăm ô màu là cách công bằng và vui. Sau đó cho mỗi tổ quyền chọn độ đậm nhạt và phụ kiện, để các em vẫn thấy mình được quyết định. Không chấm điểm hay xếp hạng màu của tổ nào.