Muốn nhân vật đổi trang phục theo mùa mà người xem vẫn nhận ra, bạn cần chia thiết kế làm hai phần: phần cố định gồm bóng dáng, kiểu tóc, khuôn mặt, màu chủ và một phụ kiện đặc trưng; phần thay đổi là quần áo khoác ngoài, giày dép và đồ dùng theo thời tiết. Chỉ cần phần cố định còn đủ, nhân vật mặc gì cũng vẫn là nó.
Khó nhất là mùa lạnh và mùa mưa, khi áo khoác, mũ len, áo mưa che gần hết người. Bài này đưa ra cách chọn phần cố định, bảng thay đồ theo mùa ở ba miền, ví dụ một nhân vật bốn mùa cho lịch treo tường và bảng kiểm khi đặt các bản cạnh nhau.
Phần cố định: những thứ không bao giờ đổi
Bóng dáng tổng thể. Tỉ lệ đầu và thân, dáng tròn hay dáng cao gầy. Áo phao dày làm nhân vật tròn hơn, nhưng không được biến một nhân vật gầy cao thành một nhân vật thấp tròn.
Kiểu tóc hoặc tai, sừng, bờm. Đây là phần lộ ra ngay cả khi đội mũ. Nếu nhân vật có lọn tóc vểnh đặc trưng, cho nó thò ra khỏi mũ len.
Màu chủ. Áo mùa hè và áo khoác mùa đông nên cùng gia đình màu chủ. Nhân vật màu đỏ mặc áo mưa vàng thì vẫn nên có chiếc khăn hay đôi ủng đỏ.
Một phụ kiện đặc trưng. Chiếc kẹp tóc, cái khăn, chiếc vòng, huy hiệu. Phụ kiện này đi theo nhân vật qua mọi bộ đồ, giống chữ ký.
Khuôn mặt và cách biểu cảm. Mắt, lông mày, má hồng giữ nguyên. Nếu khăn che miệng, mắt và lông mày sẽ gánh toàn bộ biểu cảm, nên vẽ chúng rõ hơn một chút.
Vì sao nhân vật đổi đồ lại hay mất nhận diện
Lý do phổ biến nhất là người vẽ coi mỗi bộ đồ như một thiết kế mới. Mùa hè chọn màu hè, mùa đông chọn màu đông, mỗi bản đều đẹp, nhưng đặt cạnh nhau thì như bốn nhân vật khác nhau. Người xem nhận ra nhân vật nhờ những thứ lặp lại, nên khi mọi thứ đều thay, không còn gì để bám.
Lý do thứ hai là áo khoác ngoài che mất dấu hiệu nằm ở thân. Nếu dấu hiệu đặc trưng của nhân vật là chiếc áo sọc, khoác áo phao lên là sọc biến mất. Đó là lý do phụ kiện đặc trưng nên nằm ở đầu, cổ hoặc tay, những chỗ ít bị che hơn.
Lý do thứ ba là thay đổi bóng dáng quá nhiều. Áo mưa cánh dơi trùm qua cặp sau lưng làm nhân vật thành một khối tam giác. Bạn vẫn có thể vẽ như vậy cho đúng thực tế, nhưng hãy giữ lại một chi tiết nhô ra như cái tai, chỏm tóc hay chiếc ủng màu để bóng dáng còn dấu vết của nhân vật.
Có một phép thử đơn giản cho cả ba lỗi trên: tô đen kín bản vẽ mặc đồ mới thành một hình bóng, đặt cạnh hình bóng của bản gốc cũng tô đen. Nếu hai hình bóng vẫn có chung ít nhất hai điểm dễ nhận ra, như cặp tai và chỏm tóc, bộ đồ mới an toàn. Nếu chỉ còn là hai khối không liên quan, bạn đã thay quá tay ở phần bóng dáng.
Bảng thay đồ theo thời tiết ở ba miền
Thời tiết Việt Nam khác nhau nhiều giữa các vùng. Nếu nhân vật sống ở một nơi cụ thể, hãy thay đồ theo thời tiết nơi đó thay vì theo bốn mùa kiểu sách vở.
| Thời điểm | Miền Bắc | Miền Trung | Miền Nam |
|---|---|---|---|
| Đầu năm | áo khoác, khăn quàng, mũ len khi rét đậm | áo khoác mỏng, có thể còn mưa phùn | áo cộc tay, mùa khô bắt đầu |
| Giữa năm | áo cộc, mũ rộng vành, có mưa rào | nắng nóng, gió khô, mũ và áo chống nắng | mùa mưa, áo mưa, dép nhựa |
| Cuối năm | áo dài tay, se lạnh, áo khoác mỏng | mùa mưa bão, áo mưa, ủng | mưa giảm, nắng dịu, áo sáng màu |
| Dịp lễ Tết | áo khoác đẹp, khăn len | áo dài hoặc áo mới nhẹ | áo mới mỏng, màu tươi |
Bảng chỉ mang tính gợi ý chung. Thời tiết ở Lào Cai khác Hà Nội, ở Lâm Đồng khác TP Hồ Chí Minh. Nếu nhân vật đại diện cho một nơi cụ thể, hỏi người sống ở đó họ mặc gì, sẽ ra những chi tiết rất riêng, như chiếc áo khoác mỏng buổi sớm và cộc tay buổi trưa ở cao nguyên.
Các bước làm một bộ nhân vật bốn trang phục
Bạn chuẩn bị một bản vẽ nhân vật gốc đứng thẳng, giấy can hoặc giấy mỏng để đồ lại, và bảng màu đã chốt.
- Khoanh tròn trên bản gốc những thứ thuộc phần cố định. Viết bên cạnh: không đổi.
- Đồ lại bản gốc bốn lần, chỉ đồ phần cố định và đường viền cơ thể, bỏ trống phần quần áo.
- Với mỗi bản, liệt kê thời tiết và việc nhân vật đang làm: đi học trời mưa, đi biển, về quê ngày lạnh, đi chơi Tết.
- Vẽ quần áo mới lên từng bản. Mỗi bộ đồ phải chứa ít nhất một màu trong bảng màu gốc.
- Đặt phụ kiện đặc trưng vào cả bốn bản, ở cùng một vị trí hoặc vị trí dễ thấy nhất của bộ đồ đó.
- Xếp bốn bản thành một hàng, che phần quần áo bằng tờ giấy và kiểm tra phần còn lại có giống hệt nhau không.
Nếu bạn vẽ cho trẻ con, có thể làm thành búp bê giấy: một nhân vật gốc mặc đồ lót đơn giản và bốn bộ trang phục rời có mấu gấp. Trẻ tự thay đồ cho nhân vật theo thời tiết hôm nay, vừa chơi vừa hiểu ý của phần cố định và phần thay đổi.
Ví dụ: chú thỏ bốn mùa cho lịch treo tường ở Hà Nội
Anh Quân làm lịch treo tường tặng khách của một hiệu sách nhỏ ở Hà Nội, mỗi quý một tranh, nhân vật là chú thỏ đọc sách. Bản gốc là thỏ trắng, tai dài một bên cụp, mặc áo len xanh than, đeo chiếc khăn kẻ đỏ. Màu chủ là xanh than, màu nhấn là đỏ.
Quý đầu, thỏ mặc áo phao xanh than dày, khăn kẻ đỏ quấn hai vòng, tai cụp thò ra khỏi mũ len. Quý hai, thỏ mặc áo cộc tay xanh than nhạt hơn, đội mũ cói, khăn kẻ đỏ thu nhỏ thành chiếc nơ cột ở cổ tay. Quý ba, thỏ mặc áo mưa trong suốt, nhìn thấy áo xanh than bên trong, ủng đỏ thay cho khăn. Quý bốn, thỏ mặc áo khoác dạ cổ lông, khăn kẻ đỏ trở lại cổ.
Màu đỏ chuyển chỗ qua bốn tranh nhưng luôn có mặt. Tai cụp thì không bao giờ bị che. Khách cầm lịch quý ba vẫn gọi đó là chú thỏ khăn đỏ, dù tranh ấy không có khăn nào. Anh Quân chỉ cần một tờ ghi chú nhỏ dán sau bản gốc: tai cụp bên trái, màu đỏ luôn có mặt, xanh than ở mảng lớn nhất.
Câu tự hỏi khi đặt các bộ đồ cạnh nhau
Xếp mọi bản thành hàng ngang và nhìn từ xa. Rồi hỏi:
- Nếu chỉ thấy một bản, người lạ có đoán được đó là nhân vật mình đã biết không?
- Bản nào trông khác nhất? Khác vì quần áo hay vì phần cố định bị sai?
- Phụ kiện đặc trưng có xuất hiện đủ ở mọi bản không? Có bản nào nó bị che không?
- Màu chủ còn nhận ra được ở từng bản không, dù chỉ một mảng nhỏ?
- Bộ đồ có hợp với việc nhân vật đang làm và nơi nhân vật đang ở không?
- Có bộ nào mình vẽ nhiều chi tiết hơn hẳn các bộ khác, làm nhân vật như đổi phong cách vẽ không?
Câu cuối hay bị bỏ qua. Bộ đồ lễ Tết thường được vẽ kỹ nhất vì người vẽ hào hứng, nhưng nếu nó nhiều chi tiết gấp ba các bộ khác, nhân vật trông như được vẽ bởi người khác. Giữ mật độ chi tiết tương đương giữa các bản.
Những thứ không cần ép
Không cần vẽ đủ bốn mùa kiểu ôn đới nếu nhân vật của bạn sống ở nơi không có mùa đông rõ rệt. Một nhân vật ở Cần Thơ chỉ cần mùa khô và mùa mưa là hợp lý và gần gũi hơn. Gượng ép áo phao, mũ len cho nhân vật miền Nam vì "mùa đông thì phải thế" làm nhân vật mất chất địa phương.
Cũng không cần thay đổi mọi thứ cho hợp thời tiết. Nhân vật hoạt hình không cần thực tế tuyệt đối; một chú mèo đi biển vẫn đeo chiếc khăn đặc trưng là chuyện bình thường. Nếu phải chọn giữa đúng thời tiết và giữ nhận diện, hãy ưu tiên nhận diện ở những chi tiết nhỏ, và chiều thời tiết ở những mảng lớn.
Và không cần vẽ lại từ đầu mỗi bộ đồ. Bản đồ lại phần cố định chính là khuôn dùng chung. Giữ khuôn ấy trong một bìa hồ sơ, lần sau cần thêm bộ đồ đi học hay đồ ngủ, bạn chỉ việc đặt giấy lên, đồ phần cố định và vẽ phần mới.
Đồ dùng theo thời tiết: thay mùa mà không phải thay áo
Ô và nón. Một chiếc ô màu nhấn đủ nói trời đang mưa, trong khi quần áo bên dưới vẫn y nguyên. Chiếc nón lá hay mũ rộng vành nói trời nắng mà không che mất tóc.
Cốc nước, que kem, củ khoai nướng. Đồ ăn uống theo mùa là cách rất gần gũi: que kem cho ngày nóng, củ khoai nướng bốc khói cho ngày rét. Chúng nhỏ, dễ vẽ và gợi cảm giác ngay.
Hơi thở và giọt mồ hôi. Một làn hơi trắng trước miệng cho trời lạnh, vài giọt mồ hôi trên trán cho trời nóng. Đây là chi tiết biểu cảm hơn là trang phục, nhưng nói thời tiết rất rõ.
Lá, hoa và vũng nước. Đặt dưới chân nhân vật vài chiếc lá vàng, một cành đào, một vũng nước phản chiếu. Bối cảnh nhỏ gánh phần mùa, nhân vật giữ nguyên.
Tay áo và ống quần. Không cần đổi cả bộ đồ, chỉ cần xắn tay áo, xắn ống quần khi nóng, kéo khoá áo lên tận cổ khi lạnh. Thay đổi nhỏ trên cùng một bộ đồ giúp nhân vật rất dễ nhận ra.
Câu hỏi thường gặp
Nhân vật có nên luôn mặc một bộ đồ duy nhất không?
Nhiều nhân vật nổi tiếng chỉ mặc một bộ, và đó là cách giữ nhận diện mạnh nhất. Nhưng nếu nhân vật xuất hiện trong lịch, truyện dài hay nhãn dán nhiều chủ đề, đổi trang phục giúp nội dung phong phú hơn. Cứ giữ phần cố định là được.
Phụ kiện đặc trưng bị che bởi áo khoác thì làm sao?
Chuyển phụ kiện sang chỗ khác trong lúc vẫn giữ màu và hình. Khăn quàng có thể thành nơ buộc cổ tay, huy hiệu cài áo có thể chuyển lên mũ. Người xem nhận ra hình và màu, không nhất thiết vị trí.
Có nên đổi kiểu tóc theo mùa không?
Hạn chế. Kiểu tóc là một trong những dấu hiệu nhận diện mạnh nhất, nhất là với nhân vật người. Buộc tóc lên khi trời nóng thì được, nhưng đừng cắt ngắn hay đổi màu tóc vì sẽ dễ mất nhận diện.
Nhân vật con vật có cần mặc đồ theo mùa không?
Không bắt buộc. Con vật có lông có thể chỉ thêm một món như khăn, mũ hay áo mưa. Bạn cũng có thể thể hiện mùa bằng lông xù hơn khi lạnh, hay đồ chơi đi kèm như phao bơi, chiếc lá thay vì quần áo.
Vẽ trang phục ngày lễ có cần đúng truyền thống không?
Nên tìm hiểu kỹ và vẽ tôn trọng. Áo dài, áo tứ thân hay trang phục các dân tộc có kiểu dáng và cách mặc riêng. Có thể đơn giản hoá hình khối, nhưng không nên chế biến kỳ quặc hay biến thành trò cười.