HinhTuong.comHình Tượng
Khuôn mặt và biểu cảm

Vẽ mắt nhân vật đơn giản: bảy kiểu mắt từ hai chấm đen đến mắt có tròng

Bảy kiểu mắt cho nhân vật vẽ tay, xếp từ hai chấm đen đến mắt có tròng và điểm sáng: cách vẽ, hợp với tính cách nào, chỗ hay sai và bài tập 20 phút.

young woman sketching rows of round cartoon eyes in a spiral sketchbook beside a cup of tea, close overhead shot, soft morning window light

Muốn vẽ mắt nhân vật đơn giản mà vẫn có hồn, bạn chỉ cần nắm ba thứ: hình dạng tròng mắt, khoảng cách giữa hai mắt và đường mi trên. Hai chấm đen đặt đúng chỗ đã đủ cho một nhân vật dễ thương; thêm tròng, điểm sáng và mi là để nhân vật biểu cảm được nhiều hơn, chứ không phải để nhân vật "đẹp hơn".

Bài này xếp bảy kiểu mắt từ ít nét đến nhiều nét, nói rõ mỗi kiểu hợp với tính cách nào, chỗ người mới hay sai và một bài tập trên một tờ giấy để bạn tự chọn kiểu mắt cho nhân vật của mình. Ví dụ xuyên suốt là anh Quân, nhân viên văn phòng ở Đà Nẵng, đang vẽ một chú mèo xám làm nhân vật cho sổ tay.

Đôi mắt quyết định tuổi và độ hồn nhiên của nhân vật

Khi người ta nhìn một khuôn mặt, ánh mắt dừng ở mắt trước tiên. Vì vậy chỉ cần đổi mắt là nhân vật đổi tuổi: mắt to, tròn, đặt thấp trên khuôn mặt cho cảm giác trẻ con; mắt nhỏ hơn, hẹp hơn, đặt cao hơn cho cảm giác người lớn. Đây là lý do nhân vật dành cho thiếu nhi thường có mắt chiếm gần một phần ba chiều ngang khuôn mặt, còn nhân vật trong truyện cho người lớn thì mắt nhỏ lại và có thêm nếp mi.

Anh Quân lúc đầu vẽ chú mèo với đôi mắt hạnh nhân dài, có viền mi đậm. Con mèo trông sắc sảo, hơi khó gần, trong khi anh muốn một chú mèo lười, hiền, hay ngáp. Đổi sang hai hình bầu dục đứng, đen kín, mỗi mắt một chấm trắng nhỏ ở góc trên, chú mèo lập tức hiền ra. Anh không sửa tai, không sửa thân, chỉ sửa mắt.

Câu nên tự hỏi trước khi chọn kiểu mắt: nhân vật này bao nhiêu tuổi trong đầu mình, và người xem cần đọc được bao nhiêu cảm xúc từ nó? Nhân vật chỉ xuất hiện nhỏ ở góc trang thì không cần mắt chi tiết; nhân vật sẽ khóc, giận, ngạc nhiên trong truyện bốn khung thì cần mắt đủ chỗ để biến đổi.

Bảy kiểu mắt, xếp từ ít nét đến nhiều nét

Bảng dưới mô tả bằng lời từng kiểu, bạn có thể chép lần lượt ra giấy kẻ ô, mỗi kiểu một ô vuông cỡ đồng xu.

Kiểu mắtCách vẽHợp với nhân vậtHay sai ở đâu
Hai chấm trònHai chấm đen đặc, to bằng đầu bút dạNhân vật nhỏ, linh vật, nhân vật cho trẻ 4–6 tuổiChấm to nhỏ không đều làm mặt như lác
Hai vạch đứngHai nét ngắn thẳng đứng, đầu trònNhân vật hiền, ngơ ngác, hay ngạc nhiênVạch nghiêng lệch nhau làm mặt méo
Bầu dục đứng có chấm sángHình bầu dục tô đen, chừa một chấm trắng góc trênCon vật nhân hoá, nhân vật dễ thươngHai chấm sáng ở hai phía khác nhau
Nửa vòng cungMột đường cong úp xuống như cầu vồngNhân vật đang cười, đang ngủ, hiền hậuDùng mãi cho mọi cảnh nên nhân vật lúc nào cũng cười
Tròng mắt và lòng trắngVòng ngoài trắng, tròng đen nhỏ bên trongNhân vật cần liếc, nhìn sang bênTròng đặt giữa cả hai mắt nên ánh nhìn vô hồn
Có mi trên dàyThêm một nét đậm cong phía trên viền mắtNhân vật người lớn, nhân vật cá tínhMi dày đều cả hai đầu nên mắt cứng
Mắt đầy đủViền, tròng, con ngươi, hai điểm sáng, mi trên và mi dướiNhân vật chính trong truyện dàiQuá nhiều nét, vẽ lại lần sau không giống

Một nhân vật chỉ nên có một kiểu mắt gốc. Các kiểu khác trong bảng dùng như biến thể khi biểu cảm, ví dụ mắt gốc là bầu dục có chấm sáng, khi cười thì đổi sang nửa vòng cung, khi ngạc nhiên thì thu tròng nhỏ lại.

Khoảng cách và vị trí hai mắt

Khoảng cách hai mắt đổi tính cách nhiều hơn bạn tưởng. Hai mắt xa nhau cho cảm giác ngây thơ, hơi ngốc nghếch, dễ mến; hai mắt sát nhau cho cảm giác tập trung, nghiêm, có khi đa nghi. Thử vẽ ba khuôn mặt tròn giống hệt, chỉ đổi khoảng cách mắt: bằng một mắt, bằng hai mắt, bằng nửa mắt. Bạn sẽ thấy ba tính cách khác nhau.

Đường ngang của mắt nằm ở đâu thì tuổi ở đó. Với người thật, mắt nằm khoảng giữa chiều cao đầu. Nhân vật trẻ con đặt mắt thấp hơn giữa, để trán rộng; nhân vật người già có thể đặt mắt cao hơn một chút và thêm túi mắt.

Hai mắt phải cùng một đường ngang khi mặt nhìn thẳng. Lỗi phổ biến nhất của người tự học là mắt trái cao hơn mắt phải vài li mà không thấy. Kẻ nhẹ một đường ngang bằng bút chì trước khi vẽ, vẽ xong mới tẩy.

Mắt to không có nghĩa là mắt dễ thương. Mắt to đặt cao, sát nhau lại thành dữ. Cái tạo ra vẻ dễ thương là mắt to cộng với vị trí thấp và khoảng cách rộng.

Điểm sáng trong mắt: một chấm nhỏ đổi cả nhân vật

Điểm sáng là chỗ bạn chừa trắng trong tròng mắt, giả như ánh đèn phản chiếu. Có điểm sáng, mắt trông ướt và sống; không có, mắt trông lì, đôi khi đáng sợ. Nhiều người vẽ nhân vật buồn bã hay bị thôi miên bằng cách cố ý bỏ điểm sáng đi, và đó là một công cụ biểu cảm chứ không phải sơ suất.

Quy tắc dễ nhớ nhất: mọi điểm sáng trong cùng một khung tranh phải nằm cùng phía, vì chúng phản chiếu cùng một nguồn sáng. Nếu mắt trái chấm sáng ở góc trên bên phải thì mắt phải cũng ở góc trên bên phải, không đối xứng như soi gương. Anh Quân vẽ đối xứng ở trang đầu, chú mèo trông như bị lé mà anh không hiểu vì sao; dời hai chấm về cùng một phía là hết.

Số lượng điểm sáng cũng nói lên phong cách. Một chấm tròn là gọn, hợp nhân vật vẽ nhanh. Một chấm to cộng một chấm nhỏ phía dưới là kiểu thường thấy ở nhân vật dễ thương, mắt long lanh hơn. Nhiều hơn hai chấm thì khó vẽ lại cho giống, nên chỉ dùng khi nhân vật xúc động, mắt rưng rưng sắp khóc.

Mi mắt trên và dưới: chỗ biểu cảm thật sự nằm

Mi trên kéo xuống che nửa tròng là mệt, chán hoặc nghi ngờ. Đây là cách vẽ chú mèo lười của anh Quân: một nét ngang cắt ngang nửa trên hình bầu dục, tô đậm phần bị che. Không cần đổi miệng, người xem đã thấy nhân vật uể oải.

Mi dưới đẩy lên là đang cười thật. Khi người ta cười thật lòng, má đẩy mi dưới lên làm mắt híp lại. Nhân vật cười bằng miệng mà mắt vẫn tròn xoe thì trông như cười gượng, và đôi khi bạn lại cần đúng cái gượng đó.

Mi trên nghiêng vào giữa là giận, nghiêng ra ngoài là buồn. Cùng một hình tròn, kẻ nét mi trên chéo xuống về phía mũi thì nhân vật cau có; kẻ chéo xuống về phía tai thì nhân vật rầu rĩ. Lông mày làm việc này rõ hơn, nhưng nhân vật không có lông mày thì mi gánh thay.

Nhân vật không có mi vẫn biểu cảm được. Kiểu hai chấm đen không có mi thì biểu cảm dồn sang miệng, má và dáng người. Đừng vì muốn biểu cảm mà cố gắn mi vào một nhân vật vốn tối giản; đổi kiểu mắt khi cần là được.

Hướng nhìn: cho đôi mắt một mục tiêu

Tròng mắt dịch về phía nào, nhân vật đang nhìn phía đó. Với kiểu mắt có lòng trắng, bạn chỉ cần đẩy hai tròng cùng về một phía, chạm nhẹ vào viền. Nhìn lên: tròng sát mép trên, thêm hở lòng trắng phía dưới. Nhìn xuống: mi trên hạ xuống che bớt tròng, đó là lúc nhân vật đang đọc, đang ngượng hoặc đang ngủ gật.

Mắt chấm đen cũng có hướng nhìn. Không có lòng trắng thì cả hai chấm dịch nhẹ trong khuôn mặt về cùng một phía, kèm đầu xoay theo. Anh Quân cho chú mèo nhìn trộm hộp cá bằng cách đẩy hai chấm sang trái và xoay mặt chừng một phần tư, người xem hiểu ngay chuyện gì sắp xảy ra.

Ánh nhìn phải có đích. Khi hai nhân vật nói chuyện, tròng mắt của họ phải hướng về nhau. Một nhân vật nhìn thẳng ra người xem trong khi đang nói chuyện với bạn mình sẽ trông như đang diễn chứ không phải đang sống trong cảnh.

Bài tập 20 phút: một khuôn mặt, bảy đôi mắt

Chuẩn bị một tờ giấy A4, bút chì mềm, một bút dạ đen và cục tẩy. Làm theo thứ tự, đừng nhảy cóc.

  1. Vẽ bảy hình tròn bằng nhau, mỗi hình rộng chừng bốn đốt ngón tay, xếp thành hai hàng. Kẻ nhẹ đường ngang ở giữa mỗi hình.
  2. Trong mỗi hình, vẽ cùng một cái miệng nhỏ và cùng một cái mũi chấm, để chỉ còn mắt là thay đổi.
  3. Lần lượt vẽ bảy kiểu mắt trong bảng ở trên, mỗi hình một kiểu, đặt mắt ngay trên đường ngang.
  4. Đồ lại bằng bút dạ, tẩy hết nét chì.
  5. Dán tờ giấy lên tường, lùi ra xa ba bước. Khuôn mặt nào bạn nhận ra cảm xúc nhanh nhất? Khuôn mặt nào giống tính cách nhân vật bạn định vẽ nhất?
  6. Chọn một kiểu làm mắt gốc, vẽ lại kiểu đó năm lần ở mặt sau tờ giấy cho tới khi tay quen.

Anh Quân làm bài này một buổi tối và nhận ra kiểu vạch đứng mới đúng chú mèo ngơ ngác của mình, chứ không phải kiểu bầu dục anh tưởng đã chốt. Bài tập rẻ nhất để đổi ý là bài tập làm trước khi vẽ trang đầu.

Những chỗ hay sai và cách tự kiểm

Trước khi đồ mực một khuôn mặt, rà nhanh danh sách sau. Mỗi mục chỉ mất vài giây nhìn.

  • Hai mắt có cùng kích thước không? Lật ngược tờ giấy để nhìn, chỗ lệch sẽ lộ ra ngay vì não không còn tự sửa giúp bạn.
  • Hai tròng mắt có cùng nhìn về một hướng không? Nối hai con ngươi bằng tưởng tượng rồi kéo dài ra, chúng phải hội tụ ở cùng một vật.
  • Điểm sáng có cùng phía không? Nếu khác phía, nhân vật sẽ trông lé.
  • Mắt có quá nhiều nét so với phần còn lại của khuôn mặt không? Mũi chỉ là một chấm mà mắt có bốn lớp mi thì khuôn mặt mất cân bằng.
  • Bạn có vẽ lại được đôi mắt này sau một tuần mà không nhìn bản cũ không? Không được thì kiểu mắt còn quá phức tạp.

Cái không cần làm: không cần tô bóng tròng mắt, không cần vẽ lông mi dưới từng sợi, không cần màu mắt khác đen. Nhân vật vẽ tay giữ được lâu nhờ ít nét, và mắt là chỗ dễ tham nét nhất.

Câu hỏi thường gặp

Nhân vật dễ thương nên dùng kiểu mắt nào?

Dễ nhất là hình bầu dục đứng tô đen có một chấm sáng góc trên, đặt hơi thấp trên khuôn mặt và cách nhau rộng. Ba yếu tố to, thấp và xa nhau cùng lúc mới tạo vẻ dễ thương, chỉ to thôi thì chưa đủ.

Vì sao nhân vật của mình trông như bị lé?

Thường do hai điểm sáng nằm đối xứng như soi gương hoặc hai con ngươi không cùng nhìn về một điểm. Dời hai điểm sáng về cùng một phía và kiểm tra hướng nhìn của hai tròng là hết.

Có cần vẽ lông mi cho nhân vật nữ không?

Không bắt buộc. Lông mi là một chi tiết trang trí, giới tính của nhân vật thể hiện được qua kiểu tóc, trang phục và dáng người. Nếu thêm mi, chỉ dùng hai ba nét ở đuôi mắt để còn vẽ lại được.

Mắt chấm đen thì làm sao thể hiện buồn hay giận?

Dồn biểu cảm sang lông mày, miệng và dáng người. Có thể thêm một nét mi xiên phía trên chấm đen khi cần, hoặc đổi chấm thành vạch, thành vòng cung trong cảnh đặc biệt.

Trẻ nhỏ nên bắt đầu tập vẽ mắt kiểu nào?

Bắt đầu bằng hai chấm và hai vòng cung vì trẻ thấy ngay sự khác nhau giữa mở mắt và cười híp. Đừng sửa mắt của con cho giống mẫu; hỏi con nhân vật đang thấy gì để con tự thêm chi tiết.

Có nên bắt chước đôi mắt của một nhân vật nổi tiếng?

Chép để luyện tay ở nhà thì được, nhưng nhân vật của bạn nên có kiểu mắt riêng. Lấy cảm hứng rồi đổi ít nhất hai yếu tố như hình dạng tròng, vị trí điểm sáng, nét mi để thành của mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138