Muốn tự tạo một nhân vật của riêng mình, hãy bắt đầu bằng một câu mô tả tính cách, chưa phải bằng nét vẽ. Câu đó quyết định nhân vật đứng thế nào, mặc gì, cười ra sao. Sau câu mô tả mới tới phác hình khối thật nhỏ, thật nhiều, rồi chọn, rồi làm sạch, rồi thử nhân vật trong vài tình huống. Người chưa từng vẽ đi hết vòng này trong khoảng bảy buổi, mỗi buổi chừng bốn mươi phút.
Lộ trình dưới đây chỉ cần giấy, bút chì, một cây bút đen và vài màu bất kỳ có sẵn trong nhà. Mỗi buổi có một việc chính, một sản phẩm cụ thể để giữ lại, và một câu tự hỏi trước khi gập sổ. Bạn không cần vẽ đẹp; bạn cần một nhân vật nhận ra được và có chuyện để kể.
Vì sao không nên mở sổ ra là vẽ mặt ngay
Phần lớn người mới làm cùng một việc: mở sổ, vẽ một khuôn mặt, tô tóc, thêm áo, rồi bỏ dở vì thấy "không ra ai". Lý do không nằm ở tay. Lý do là chưa có câu trả lời cho câu hỏi nhân vật này là ai, nên mỗi nét vẽ đều phải tự đoán. Khi bạn chưa biết nhân vật nhút nhát hay bạo dạn, bạn không biết nên cho nó đứng thẳng hay hơi co vai, mắt mở to hay khép hờ. Sau năm lần đoán, bản vẽ thành một tập hợp lựa chọn ngẫu nhiên.
Lấy ví dụ chị Thu, nhân viên văn phòng ở Đà Nẵng, muốn có một nhân vật để vẽ vào sổ kế hoạch. Lần đầu chị vẽ ba khuôn mặt khác nhau trong một buổi tối và không thích cái nào. Lần thứ hai chị viết trước một dòng: "Một cô mèo hay lo xa, luôn mang theo ô dù trời nắng." Chỉ một dòng đó đã cho chị cái ô, đôi tai hơi cụp, dáng đi rón rén. Tay vẫn là tay cũ, nhưng lần này mỗi nét có lý do.
Nói cách khác, kỹ năng vẽ quyết định nét có sạch hay không, còn câu mô tả quyết định nét có đúng hay không. Người mới thiếu cái thứ nhất nhưng hoàn toàn làm được cái thứ hai ngay từ hôm nay.
Lộ trình bảy buổi, mỗi buổi một sản phẩm
Bảng sau chia việc theo buổi. Không cần làm liền bảy ngày; cách nhau vài hôm cũng được, miễn là giữ đúng thứ tự.
| Buổi | Việc chính | Sản phẩm giữ lại |
|---|---|---|
| 1 | Viết một câu mô tả: ai, có tật gì, muốn gì | Một câu dưới hai mươi chữ, chép to ở đầu trang |
| 2 | Viết hồ sơ ngắn: tên, tuổi, ba thích, ba ghét, một câu hay nói | Nửa trang ghi chú |
| 3 | Phác nhanh hai mươi hình khối nhỏ cỡ đốt ngón tay | Một trang kín hình bóng đen tô đặc |
| 4 | Chọn ba hình, phóng to, thêm mặt và chi tiết | Ba bản phác cỡ bàn tay |
| 5 | Chọn một bản, vẽ sạch, thử ba màu | Bản chính diện có màu |
| 6 | Vẽ nhân vật trong ba tình huống: vui, gặp chuyện, mệt | Ba ô hình nhỏ |
| 7 | Vẽ lại nhân vật từ trí nhớ, so với bản gốc | Danh sách những chỗ còn lệch |
Buổi thứ bảy là phép thử quan trọng nhất. Nếu vẽ lại mà ra một người khác, nhân vật còn quá nhiều chi tiết tuỳ hứng. Chỗ nào bạn quên khi vẽ lại thì hoặc bỏ đi, hoặc làm cho nó rõ hơn để lần sau nhớ được.
Buổi ba: cách phác hai mươi hình khối mà không sa vào chi tiết
Đây là buổi người mới hay làm sai nhất, nên đáng đi kỹ từng bước.
- Kẻ trang giấy thành lưới bốn cột năm hàng, mỗi ô chỉ rộng chừng hai đốt ngón tay. Ô nhỏ bắt bạn không vẽ được mắt mũi.
- Dùng bút dạ đen hoặc bút chì đậm tô đặc cả hình, như bóng in trên tường. Không vẽ viền rồi để trống bên trong.
- Mỗi ô đổi một điều lớn: đầu to thân nhỏ, thân dài chân ngắn, người tròn như quả bưởi, người gầy như cái que, có đuôi, có mũ, có cái túi lớn.
- Đặt giới hạn thời gian khoảng một phút một ô. Hết giờ thì sang ô mới, kể cả khi ô cũ chưa vừa ý.
- Xong hai mươi ô, đứng xa một sải tay nhìn cả trang. Khoanh những hình mà bạn đoán được tính cách chỉ qua bóng đen.
Nếu cả trang trông giống nhau, bạn đang đổi chi tiết nhỏ thay vì đổi tỉ lệ. Lượt sau hãy ép mình làm ba ô cực đoan: đầu chiếm nửa người, chân dài gấp đôi thân, người gần như vuông.
Ví dụ đi trọn bảy buổi: chú ốc sên đưa thư
Bạn Khoa, mười lăm tuổi, ở Nghệ An, muốn có một nhân vật để vẽ vào góc thiệp tặng bạn bè. Buổi một, Khoa viết: "Một chú ốc sên đưa thư, chậm nhưng chưa bao giờ giao nhầm." Câu này có sẵn mâu thuẫn dễ thương giữa chậm và đáng tin, nên Khoa giữ nguyên. Buổi hai, Khoa điền hồ sơ: thích mùi giấy mới, thích đường đất sau mưa; ghét nắng gắt, ghét bị giục; câu hay nói là "Tới rồi, tới rồi đây".
Buổi ba, trang hai mươi ô cho thấy một điều bất ngờ: những ô vỏ ốc to hơn thân trông đáng tin hơn hẳn, như chiếc túi thư nặng trĩu. Buổi bốn, Khoa chọn ba bản và thử cho vỏ ốc thành túi thư có nắp. Buổi năm, Khoa chọn nâu đất, vàng giấy và một điểm đỏ ở cái tem dán trên vỏ. Buổi sáu, ba ô tình huống là ốc sên chạy trong mưa, ốc sên bị chó đuổi, ốc sên ngủ gục bên hộp thư.
Buổi bảy, vẽ lại từ trí nhớ, Khoa quên mất cái tem và thấy nhân vật vẫn nhận ra được. Khoa giữ cái tem vì nó là điểm màu duy nhất, nhưng ghi chú rằng nhân vật đứng được kể cả khi thiếu nó. Đó là một kết luận có ích: biết chi tiết nào là xương sống, chi tiết nào là trang trí.
Những chỗ người mới hay sai và cách sửa
Bắt đầu bằng đôi mắt thật đẹp. Mắt đẹp không cứu được một dáng người không rõ ràng. Hãy giữ mắt đơn giản, hai chấm hoặc hai hạt đậu, cho tới buổi bốn.
Thêm quá nhiều đồ. Vòng tay, khuyên tai, dây chuyền, hoạ tiết áo, giày có dây: mỗi thứ đều phải vẽ lại mỗi lần. Giữ một món đồ đặc trưng, bỏ phần còn lại.
Xoá liên tục. Xoá nhiều làm bạn ngại thử. Ở buổi ba và bốn, cấm dùng tẩy; vẽ sai thì vẽ ô mới bên cạnh.
So mình với tranh trên mạng. Những bản vẽ bạn thấy là kết quả sau hàng trăm bản nháp không ai đăng. Hãy so bản hôm nay với bản của chính bạn hôm qua.
Bỏ qua buổi viết. Hai buổi đầu không có nét vẽ nào nên dễ bị coi là thừa. Thực tế đây là hai buổi giúp năm buổi sau nhanh gấp đôi.
Những thứ không cần làm ở giai đoạn này
Người mới thường tưởng phải chuẩn bị nhiều trước khi được phép vẽ nhân vật. Danh sách dưới đây có thể gác lại hoàn toàn trong bảy buổi đầu.
- Học giải phẫu cơ thể người. Nhân vật đơn giản không cần xương khớp chính xác, chỉ cần tỉ lệ nhất quán.
- Mua bộ màu nhiều chục cây. Ba màu chính và một màu phụ là đủ, và giới hạn màu còn làm nhân vật dễ nhận ra hơn.
- Vẽ mặt nghiêng, mặt sau, các góc khó. Việc đó để tới khi lập bảng thiết kế, sau khi nhân vật đã ổn ở góc chính diện.
- Đặt một cái tên thật kêu ngay từ đầu. Tên tạm như "cô mèo ô dù" dùng tốt cho tới khi bạn hiểu nhân vật hơn.
- Kể một câu chuyện dài. Ba ô tình huống ở buổi sáu là đủ để biết nhân vật có "sống" hay không.
Gác lại không có nghĩa là bỏ qua mãi. Đó là thứ tự: nhân vật cần có tính cách và hình bóng ổn định trước, rồi mới đáng để đầu tư vào góc khó và chi tiết.
Một cách nhớ dễ: trong bảy buổi đầu, mọi thứ bạn làm đều phải trả lời câu "nhân vật này là ai". Việc nào chỉ trả lời câu "nhân vật này đẹp tới đâu" thì để sau.
Giữ nhịp khi bận rộn
Người đi làm hay bỏ dở ở buổi bốn hoặc năm, khi phần thú vị nhất đã qua và phần làm sạch bắt đầu tốn công. Cách giữ nhịp là gắn buổi vẽ vào một việc vốn có sẵn trong ngày: ngồi chờ nồi cơm, sau bữa tối, mười lăm phút trước giờ ngủ. Buổi bốn mươi phút có thể chia thành hai lần hai mươi phút, miễn mỗi lần kết thúc bằng một sản phẩm nhỏ đặt vào sổ.
Một mẹo khác là để sẵn trang tiếp theo trước khi gập sổ. Cuối buổi ba, kẻ sẵn khung ba ô cỡ bàn tay cho buổi bốn. Cuối buổi năm, kẻ sẵn ba ô tình huống cho buổi sáu. Khi mở sổ ra thấy khung chờ sẵn, bạn bắt tay vào ngay thay vì mất mười phút nghĩ xem hôm nay làm gì. Nếu lỡ nghỉ quá một tuần, đừng bắt đầu lại từ buổi một; đọc lại câu mô tả và hồ sơ trong năm phút rồi đi tiếp từ buổi đang dở.
Tự kiểm sau bảy buổi
Cuối buổi bảy, đặt bản vẽ chính lên bàn và trả lời năm câu bằng cách viết ra giấy, không chỉ nghĩ trong đầu. Một: che mặt nhân vật đi, nhìn bóng dáng, bạn còn đoán được tính cách không? Hai: nhân vật có món đồ hay nét gì mà nếu bỏ đi thì không còn là nó? Ba: bạn vẽ lại từ trí nhớ trong năm phút có ra cùng một nhân vật không? Bốn: đặt nhân vật vào một tình huống mới, ví dụ đi chợ, bạn có biết ngay nó sẽ làm gì không? Năm: có chi tiết nào bạn thấy mệt mỗi lần vẽ không?
Câu nào trả lời "không" chính là việc của tuần sau. Anh Phúc, thợ sửa xe ở Cần Thơ, làm nhân vật cờ lê biết nói cho tiệm mình, trả lời "không" ở câu ba vì cái cờ lê có quá nhiều răng. Anh rút từ bảy răng còn ba, vẽ lại được ngay. Một nhân vật tốt cho người mới là nhân vật bạn vẽ lại được trên mặt sau hoá đơn trong vài phút.
Câu hỏi thường gặp
Không có năng khiếu vẽ thì có tạo được nhân vật riêng không?
Có. Nhân vật đơn giản dựa nhiều vào ý tưởng và sự nhất quán hơn là kỹ thuật. Hai chấm mắt, một hình khối rõ và một món đồ đặc trưng đã đủ nhận ra. Phần kỹ thuật sẽ tự lên khi bạn vẽ lại nhân vật đó nhiều lần.
Cần dụng cụ gì để bắt đầu?
Một cuốn sổ hoặc xấp giấy in, bút chì, một cây bút đen nét vừa và ba bốn màu bất kỳ. Không cần giấy chuyên dụng. Giấy rẻ lại tốt cho giai đoạn phác vì bạn không tiếc khi vẽ hỏng.
Bảy buổi có nhất thiết liền nhau không?
Không cần. Cách vài ngày vẫn ổn, thậm chí giúp bạn nhìn bản vẽ bằng con mắt mới. Điều quan trọng là giữ thứ tự, không nhảy thẳng tới tô màu khi chưa có hình khối và tính cách.
Nếu sau bảy buổi vẫn không thích nhân vật thì sao?
Xem lại câu mô tả ở buổi một. Thường nhân vật nhạt vì câu mô tả quá chung, như "vui vẻ, tốt bụng". Thêm một tật cụ thể hoặc một mong muốn rõ ràng rồi đi lại từ buổi ba, bạn sẽ thấy khác ngay.
Nên vẽ người hay con vật cho nhân vật đầu tiên?
Con vật hoặc đồ vật thường dễ hơn cho người mới vì người xem không đòi hỏi tỉ lệ giống thật. Một quả cam có chân hay một chú chó tròn tha thứ cho nhiều lỗi hơn một khuôn mặt người.
Có nên đăng nhân vật lên mạng ngay không?
Tuỳ bạn, nhưng hãy giữ bản gốc trên giấy và ghi ngày vẽ. Nhân vật ở tuần đầu thường còn thay đổi nhiều, nên đợi tới khi vẽ lại được ổn định rồi hãy dùng vào việc gì lâu dài.