HinhTuong.comHình Tượng
Bắt đầu một nhân vật

Đặt tên nhân vật tự vẽ: chọn tên dễ nhớ, dễ gọi và khớp với dáng hình

Cách đặt tên cho nhân vật mình tự vẽ: chọn số tiếng, thanh điệu, gốc tên từ đặc điểm, phép thử gọi to, những tên nên tránh và cách cho trẻ tự đặt.

Two Vietnamese children seen from behind sitting on a doorstep, holding up a clay frog figure and laughing, tiled courtyard, late afternoon golden light, low angle

Tên nhân vật tốt thường ngắn một hoặc hai tiếng, gọi to lên nghe vui tai, và gợi đúng một đặc điểm đã có trong hình vẽ. Tên không cần giải thích; người nghe đọc tên rồi nhìn hình phải thấy hai thứ khớp nhau. Tên "Bánh Bò" cho một nhân vật tròn, mềm, trắng sẽ được nhớ; cùng tên ấy đặt cho một nhân vật gầy, góc cạnh thì người nghe thấy lệch.

Vì thế đặt tên nên làm sau khi đã có hồ sơ và bản phác, không phải trước. Trong lúc vẽ, dùng tên tạm mô tả, như "cô mèo ô dù". Khi hình đã ổn, mới đem cả hình lẫn hồ sơ ra chọn tên chính thức theo các bước dưới đây.

Số tiếng và thanh điệu nói gì về nhân vật

Tiếng Việt có lợi thế lớn khi đặt tên: thanh điệu tự mang cảm giác. Bảng dưới không phải luật, mà là xu hướng tai người Việt hay nghe ra.

Kiểu tênVí dụ tự đặtCảm giác thường gợiHợp với nhân vật
Một tiếng, thanh ngang hoặc huyềnBông, Mây, TrònMềm, nhẹ, hiềnTròn, chậm, dịu dàng
Một tiếng, thanh sắc hoặc nặngTép, Sóc, MítNhanh, gọn, lémNhỏ, lanh lợi, hiếu động
Hai tiếng láyLon Ton, Lăng Xăng, Tủm TỉmNhịp điệu, vui, dễ cho trẻ gọiNhân vật cho thiếu nhi, nhân vật hài
Hai tiếng ghép đặc điểmỐc Thư, Mèo ÔRõ vai trò, dễ đoánNhân vật cửa hàng, nhân vật lớp học
Danh xưng cộng tênBà Mít, Chú Ấm, Bé HạtCó tuổi tác, có quan hệNhân vật trong nhóm, gia đình nhân vật
Ba tiếng trở lênBánh Bao Nhân ThịtHài, nhưng khó gọi lâuChỉ khi chính độ dài là trò đùa

Danh xưng như bà, chú, bé, anh rất mạnh trong tiếng Việt: chỉ một tiếng đã cho người nghe tuổi và quan hệ. Nhưng hãy chọn danh xưng khớp với tỉ lệ đã vẽ. Một nhân vật đầu to mắt to mà gọi "Ông" sẽ thành trò đùa, dù có thể đó chính là điều bạn muốn.

Năm bước đặt tên

Làm theo trình tự này với bản phác và hồ sơ đặt trước mặt.

  1. Liệt kê mười từ mô tả nhân vật lấy từ hình vẽ: hình dạng, màu, chất liệu, âm thanh nó phát ra, món đồ không rời.
  2. Liệt kê thêm năm từ lấy từ hồ sơ: điều thích, nơi sống, câu hay nói.
  3. Ghép, rút gọn, láy các từ đó để có ít nhất mười lăm tên thử. Đừng lọc vội ở bước này.
  4. Gọi to từng tên ba lần như đang gọi nhân vật chạy lại. Gạch những tên làm bạn vấp lưỡi hoặc ngượng.
  5. Với ba tên còn lại, viết mỗi tên dưới bản phác và để qua đêm. Sáng hôm sau, tên nào bạn vẫn muốn gọi thì chọn tên đó.

Anh Tuấn mở tiệm bánh nhỏ ở Bắc Ninh, vẽ một nhân vật ổ bánh mì có hai má phúng phính. Danh sách thử của anh có Giòn, Rụm, Bánh Mì Béo, Chú Ổ, Mì Mì. Gọi to thì "Bánh Mì Béo" dài và hơi chê, "Mì Mì" lẫn với mì sợi. Anh chọn "Giòn Rụm" vì đúng âm thanh khi cắn, khách nhỏ gọi theo ngay, và hai tiếng láy dễ in trên túi giấy.

Để ý rằng anh không chọn tên hay nhất trên giấy mà chọn tên sống được ngoài đời: khách gọi được, viết được bằng bút dạ, nghe một lần là nhớ. Bước gọi to và bước để qua đêm chính là để lọc ra tên như thế. Nhiều tên đọc thầm thì hay nhưng gọi to lên lại ngượng, và cảm giác ngượng ấy sẽ làm bạn ít gọi tên nhân vật, tức là nhân vật ít được nhắc tới.

Lấy gốc tên từ đâu

Từ âm thanh. Nhân vật phát ra tiếng gì? Một cái ấm có thể tên Reo, một con vịt tên Cạp, một chiếc xe đạp tên Kính Coong. Tên âm thanh dễ nhớ vì người nghe nghe thấy nó luôn.

Từ món ăn quen. Tên món ăn gần gũi và có sẵn hình dung về màu, độ mềm: Xôi, Chè, Bánh Bò, Cốm. Hợp với nhân vật tròn, ấm áp. Nên chọn món gợi đúng màu đã vẽ.

Từ thói quen. Nhân vật hay làm gì? Một cậu chuột hay gật gù tên Gật, một cô sóc hay giấu đồ tên Cất. Tên từ thói quen tự nhắc tính cách mỗi lần gọi, và người xem chỉ cần nghe tên là đoán được nhân vật sẽ làm gì trong truyện.

Từ nơi sống, nhưng nhỏ. Không đặt theo tên tỉnh hay thành phố. Lấy từ một vật trong nơi sống: Rơm cho nhân vật ở nhà kho, Sỏi cho nhân vật ở bờ suối.

Từ một chữ trong câu hay nói. Nếu nhân vật hay nói "Từ từ đã nào", tên Từ Từ vừa vui vừa đúng tính. Cách này làm tên và lời thoại dính với nhau.

Tên theo mục đích dùng nhân vật

Cùng một hình, nhân vật dùng ở đâu sẽ đòi hỏi kiểu tên khác. Trước khi chốt, xác định nhân vật sẽ sống ở chỗ nào nhiều nhất.

Mục đíchTên nênVì saoVí dụ tự đặt
Nhân vật riêng trong sổ tayTự do, kể cả tên chỉ mình hiểuKhông ai khác phải gọiTư Lự, Cà Phê Sữa
Nhân vật cả nhàDễ gọi cho mọi lứa tuổi, có danh xưngÔng bà và trẻ nhỏ cùng gọiBà Na, Cu Bắp
Linh vật lớp, câu lạc bộNgắn, hô được đồng thanhCả lớp sẽ gọi cùng lúcSẻ Nâu, Măng Non
Nhân vật cửa hàng nhỏGợi đúng món hay việc của tiệm, dễ viết tayKhách cần nhớ tiệm qua nhân vậtGiòn Rụm, Kim Chỉ
Nhân vật kể chuyện nhiều tậpPhân biệt rõ với các nhân vật khácLời thoại phải gọi tên nhauTép, Rơm, Sỏi

Chị Lan mở tiệm sửa quần áo ở Vĩnh Long thử đặt tên nhân vật cây kim của tiệm là "Kim Cương" cho vui, nhưng khách lớn tuổi tưởng tiệm bán vàng bạc. Chị đổi thành "Kim Chỉ", nghe kém kêu hơn mà ai đi ngang cũng hiểu ngay tiệm làm gì. Với nhân vật cửa hàng, tên rõ việc quan trọng hơn tên dí dỏm.

Những tên nên tránh

Một số tên nghe được lúc đặt nhưng gây rắc rối khi nhân vật được dùng rộng hơn, như in lên thiệp, bảng tên lớp hay túi hàng.

  • Tên trùng hoặc gần trùng nhân vật nổi tiếng đã có. Dù hình bạn tự vẽ, cái tên quen sẽ kéo người xem so sánh, và có thể vướng chuyện quyền nếu dùng vào việc buôn bán.
  • Tên trùng tên thật của một người quen trong lớp, trong xóm. Nhân vật có tật xấu mà mang tên một bạn cụ thể thì dễ thành trêu chọc.
  • Tên mang ý chê ngoại hình như Béo, Đen, Lùn khi nhân vật đại diện cho người thật hoặc cho trẻ. Trong truyện hài giữa bạn bè có thể vui, nhưng nhân vật đại diện sẽ đi nhiều nơi hơn bạn tưởng.
  • Tên tiếng nước ngoài khó đọc với người xung quanh. Nếu bà ở nhà không gọi được, nhân vật khó thành "người nhà".
  • Tên quá dài hoặc có dấu dễ đọc sai khi viết không dấu. Thử viết tên không dấu, xem còn hiểu đúng không.

Trước khi chốt, đọc tên to cho hai người ở hai lứa tuổi khác nhau nghe và hỏi họ hình dung ra cái gì. Nếu một người nghĩ tới thứ không hay, cân nhắc lại.

Khi để trẻ tự đặt tên

Trẻ đặt tên nhân vật theo logic riêng, nhiều khi rất lạ: một con cá tên "Thứ Ba", một cái gối tên "Anh Hai Nhà Bên". Người lớn hay muốn sửa cho "hay hơn". Đừng sửa. Thay vào đó, hỏi con vì sao chọn tên ấy. Câu trả lời thường là cả một câu chuyện: con cá tên Thứ Ba vì hôm thứ ba con được đi xem cá. Câu chuyện ấy chính là hồ sơ nhân vật.

Ghi lại tên và lý do con kể ngay dưới bức tranh, bằng đúng lời con. Vài năm sau, dòng ghi chú ấy quý hơn cả bức vẽ, vì nó giữ lại cách con nghĩ ở tuổi đó. Nếu con đổi ý đặt tên khác, ghi thêm tên mới bên cạnh thay vì xoá tên cũ.

Chỉ nhẹ nhàng gợi ý khi tên có thể làm tổn thương người khác, như trùng tên bạn cùng lớp đi kèm tật xấu. Lúc đó hỏi: "Nếu bạn ấy đọc được, bạn ấy thấy sao?" và để con tự đổi. Bé Na, tám tuổi, ở Huế, từng đặt tên chú heo đất hay ăn vụng theo tên một bạn trong lớp. Sau câu hỏi đó, Na đổi thành "Ủn Ỉn" và còn thêm cho nó cái muỗng đeo cổ.

Với trẻ dưới sáu tuổi, cho con chọn giữa hai ba tên do con nghĩ ra thay vì bắt con nghĩ một tên duy nhất. Việc chọn làm con thấy mình là người quyết định, và con nhớ tên lâu hơn.

Tự kiểm cái tên sau một tuần dùng

Một cái tên chỉ thực sự được thử khi bạn dùng nó vài ngày. Sau một tuần, tự hỏi: mình có tự nhiên gọi nhân vật bằng tên này khi nghĩ về nó không, hay vẫn gọi bằng tên tạm? Người trong nhà có gọi theo không? Khi viết tên tay dưới hình, tên có chiếm chỗ vừa phải không, có dễ viết bằng nét to không?

Nếu sau một tuần bạn vẫn quen gọi tên tạm, có lẽ tên tạm mới là tên đúng. Không ít nhân vật giữ luôn tên tạm như "Mèo Ô" vì nó đã gắn với hình. Đổi tên lúc này vẫn dễ. Đổi tên sau khi đã in lên đồ, đã kể cho học sinh, đã dùng trên bảng hiệu nhỏ thì tốn công hơn nhiều, nên tuần đầu là thời gian thử đáng giá.

Một dấu hiệu tốt khác: bạn bắt đầu nghĩ ra lời thoại có chứa tên nhân vật, kiểu "Giòn Rụm ơi, ra đón khách". Khi tên tự chui vào câu nói, nó đã thành một phần của nhân vật chứ không còn là nhãn dán lên hình.

Câu hỏi thường gặp

Nên đặt tên nhân vật trước hay sau khi vẽ?

Sau khi có bản phác và hồ sơ. Đặt tên trước dễ khiến bạn vẽ theo tên thay vì theo tính cách. Trong lúc vẽ cứ dùng tên tạm mô tả, khi hình ổn mới chọn tên chính thức để tên và hình khớp nhau.

Tên nhân vật có cần mang nghĩa sâu xa không?

Không cần. Tên nhân vật cần dễ gọi và khớp với hình hơn là có nghĩa đẹp. Nếu có thêm một tầng nghĩa nhỏ mà bạn biết, như tên lấy từ câu hay nói, thì tốt, nhưng người xem không cần biết điều đó.

Đặt tên nhân vật bằng tiếng Anh có được không?

Được, nếu những người sẽ gọi tên nhân vật đọc dễ dàng. Với nhân vật cho gia đình, lớp học hay cửa hàng ở khu phố, tên tiếng Việt thường gần gũi hơn và tận dụng được thanh điệu để gợi cảm giác.

Có cần kiểm tra tên đã có ai dùng chưa?

Nếu chỉ dùng trong nhà thì không cần. Nếu dùng cho cửa hàng hay in bán, nên tìm thử xem tên có trùng một nhân vật hay thương hiệu đã nổi tiếng không, để tránh nhầm lẫn và rắc rối về quyền sau này.

Một nhóm nhân vật thì đặt tên thế nào cho hợp nhau?

Chọn chung một gốc, như cùng là món ăn, cùng là âm thanh, hoặc cùng kiểu láy, nhưng mỗi tên phải bắt đầu bằng âm khác nhau để không lẫn khi gọi. Ví dụ Xôi, Chè, Cốm hợp nhau mà vẫn dễ phân biệt.

Nhân vật đã có tên rồi mà muốn đổi thì làm sao?

Nếu nhân vật chỉ mới dùng trong sổ thì cứ đổi, không có gì mất. Nếu đã quen với người xung quanh, có thể giữ tên cũ làm biệt danh và kể một câu chuyện nhỏ về việc nhân vật đổi tên, để người quen không thấy hụt hẫng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138