HinhTuong.comHình Tượng
Cảm hứng văn hoá Việt

Nhân vật đội nón lá: vẽ vành nón theo góc nhìn và dùng bóng nón kể chuyện

Vẽ nón lá đúng hình chóp ở mọi góc nhìn, đặt bóng nón che mặt để tạo cảm xúc, dùng nón như đạo cụ, và phân biệt với nón quai thao, khăn rằn, khăn mỏ quạ.

elderly man seen from behind shading his face with a conical leaf hat, sketching a tiny character on paper at a riverside stall, golden late afternoon light

Vẽ nhân vật đội nón lá, bạn coi chiếc nón là một hình chóp nón: nhìn ngang ra tam giác, nhìn từ trên ra hình tròn có vòng đồng tâm, nhìn chếch ra một elip cho vành cộng một tam giác cho chóp. Đặt đúng hình khối đó theo góc đầu nhân vật là xong phần khó; phần còn lại là quai nón, bóng nón trên mặt, và cách nhân vật dùng chiếc nón.

Nón lá cũng là một đạo cụ kể chuyện rất mạnh, vì vành rộng che được nửa mặt, quạt được, đựng được, vẫy được. Bài này đi qua hình khối ở năm góc nhìn, cách dùng bóng nón, những việc nhân vật làm với chiếc nón, bảng các đồ đội đầu Việt khác, và chỗ nhân vật nón lá dễ rơi vào rập khuôn.

Hình khối nón lá ở năm góc nhìn

Trước khi vẽ lên nhân vật, phác riêng chiếc nón ở cả năm góc dưới đây trên một trang nháp. Mỗi hình chỉ cần vài nét.

Góc nhìnHình bạn thấyMẹo đặt nét
Ngang mặttam giác cân, đáy thẳng hoặc hơi congchóp hơi lệch theo hướng đầu nghiêng; đáy không bao giờ thẳng tắp nếu đầu nhân vật nghiêng
Chếch từ trênelip rộng cho vành, đỉnh chóp nằm trong elip, lệch về phía xavẽ elip trước, rồi chấm đỉnh chóp, nối hai đường xuống hai mép elip
Chếch từ dướielip cho vành, thấy lòng nón bên trong, đỉnh chóp khuấtvẽ lòng nón sẫm hơn mặt ngoài; quai nón chạy từ hai bên lòng nón xuống cằm
Thẳng từ trênhình tròn với các vòng đồng tâmcác vòng là vòng nan tre; ba bốn vòng là đủ gợi, không cần đếm đủ
Sau lưngtam giác che gần hết đầu, quai lộ ra hai bênnếu nón đeo sau lưng thì quai vắt qua cổ, nón treo chếch

Lỗi phổ biến nhất là vẽ nón như một tam giác phẳng úp lên đầu dù nhân vật đang nhìn chếch. Đầu nghiêng bao nhiêu thì elip vành nghiêng bấy nhiêu, và trục chóp luôn vuông góc với mặt elip. Nếu bạn quen vẽ hình trụ, hãy coi nón lá như một hình trụ đã thu đỉnh lại thành một điểm.

Đặt nón lên đầu nhân vật cho vừa

Nhân vật đơn giản thường có đầu to, nên chiếc nón cần được chỉnh tỉ lệ chứ không giữ đúng kích thước thật.

  1. Vẽ đầu nhân vật trước, kể cả phần tóc sẽ bị nón che. Không có đầu bên dưới, nón sẽ trôi lơ lửng hoặc lún sâu.
  2. Đặt elip vành nón cao ngang trán hoặc chân tóc, rộng gấp rưỡi đến gấp đôi bề ngang đầu. Rộng hơn nữa nhân vật thành cây nấm; hẹp hơn thì trông như chiếc mũ chóp.
  3. Chấm đỉnh chóp theo trục đầu, cao bằng khoảng nửa chiều cao đầu.
  4. Xoá phần đầu nằm trong nón, chỉ giữ phần dưới vành.
  5. Vẽ quai: một dải mảnh từ hai bên vành chạy xuống buộc dưới cằm. Quai có thể là màu nhấn riêng của nhân vật.
  6. Phủ bóng nón: vùng mặt ngay dưới vành tối hơn một bậc, tạo một đường ranh rõ ngang mắt hoặc ngang mũi.

Bóng nón ở bước cuối là chi tiết người mới hay quên. Không có nó, nón trông như dán lên; có nó, người xem cảm được ngay nắng và không khí ngoài trời.

Bóng nón: che mặt để kể cảm xúc

Vành nón rộng cho bạn một công cụ ít trang phục nào có: giấu mắt nhân vật. Mắt là nơi biểu cảm mạnh nhất, nên khi bóng nón che mắt, người xem phải đọc cảm xúc qua miệng, qua dáng, qua bối cảnh. Một nhân vật cúi đầu, bóng nón phủ tới mũi, chỉ thấy khoé miệng mím lại, kể nỗi buồn mạnh hơn một đôi mắt rơm rớm.

Ngược lại, khoảnh khắc nhân vật hất vành nón lên cũng là khoảnh khắc mở mặt: nhân vật nhận ra ai đó, ngạc nhiên, hay quyết định điều gì. Trong một truyện bốn khung, bạn có thể để ba khung đầu nón che mắt, khung cuối hất nón để lộ ánh mắt. Cách sắp đặt này đơn giản mà có nhịp.

Nón lá còn để lọt ánh sáng. Dưới nắng gắt, lớp lá mỏng ánh lên màu vàng nhạt, và mặt nhân vật trong bóng nón nhuốm một chút sắc ấm chứ không xám lạnh như dưới mũ vải. Khi tô, dùng màu bóng ngả vàng cam thay vì xám, nhân vật sẽ trông như đứng giữa trưa hè thật.

Nhân vật làm gì với chiếc nón

Một chiếc nón chỉ để đội là lãng phí. Những việc dưới đây người Việt làm với nón lá hằng ngày, và mỗi việc nói một điều về nhân vật.

  • Quạt cho mát sau khi đạp xe: nhân vật chịu khó, vừa đi làm về.
  • Úp ngửa để đựng rau, trái cây, hoặc vài con cá vừa mua: nhân vật khéo xoay xở, quen đời sống chợ.
  • Vẫy chào từ xa: nhân vật cởi mở, gặp người quen là mừng.
  • Che mưa cho người khác: nhân vật tốt bụng, nghĩ cho người bên cạnh.
  • Ôm trước ngực khi đứng nói chuyện với người lớn: nhân vật lễ phép, có chút rụt rè.
  • Đeo sau lưng, quai vắt qua cổ: nhân vật đang nghỉ, vừa tháo nón ra để nhìn rõ hơn.

Chọn một hai việc làm thành thói quen riêng của nhân vật và lặp lại ở nhiều tranh. Người xem sẽ nhớ "cô bé hay vẫy nón" lâu hơn nhớ màu quai nón. Thói quen nhỏ như vậy là cách rẻ nhất để nhân vật có tính cách mà không cần thêm lời.

Nón lá và các đồ đội đầu Việt khác

Nón lá không phải lựa chọn duy nhất. Nếu câu chuyện đặt ở một vùng hay một dịp cụ thể, đồ đội đầu đúng sẽ làm nhân vật đáng tin hơn.

Đồ đội đầuNhận ra nhờKhi nào dùng
Nón láchóp nhọn, vành rộng, quai buộc cằmđời thường khắp ba miền, đi chợ, làm vườn, đi nắng
Nón bài thơnón lá mỏng, giữa hai lớp lá có hình cắt giấy chỉ thấy khi soi nắngnhân vật gắn với Huế; vẽ hình mờ trong lòng nón khi ngược sáng
Nón quai thaonón rộng, mặt gần phẳng, quai có tua rủ hai bênhội làng, hát quan họ vùng Bắc Ninh, bối cảnh xưa
Khăn mỏ quạkhăn vuông chít đầu, hai góc nhô nhọn trước tránphụ nữ đồng bằng Bắc Bộ thời trước, đi cùng áo tứ thân
Khăn rằnkhăn kẻ ô đen trắng, quàng cổ hoặc quấn đầunhân vật vùng sông nước Nam Bộ, làm ruộng, chèo ghe

Đừng ghép khăn rằn với áo tứ thân hay nón quai thao với áo bà ba chỉ vì thấy đẹp. Người trong vùng nhìn sẽ thấy lạc, và nhân vật mất đi chỗ dựa thật của nó.

Ví dụ: nhân vật cho tiệm chè của chị Mai ở Đà Nẵng

Chị Mai mở một tiệm chè nhỏ, muốn có một nhân vật vẽ tay để in lên túi giấy và vẽ lên bảng đen trước cửa. Ý đầu tiên của chị là một cô gái áo dài đội nón lá, nhưng chị thấy hình đó ai cũng dùng. Chị quyết định giữ nón lá, bỏ áo dài, và cho nhân vật một việc làm riêng: cô bé dùng nón lá úp ngửa làm khay bưng chén chè.

Nhân vật được dựng từ một hình tròn cho đầu và một hình giọt nước cho thân, nón lá rộng gấp đôi đầu, quai màu xanh bạc hà trùng màu biển hiệu của tiệm. Bóng nón luôn che tới mũi, chỉ lộ nụ cười, nên chị không phải vẽ mắt ở mỗi lần, và nhân vật nhận ra ngay từ xa nhờ hình bóng chóp nón trên thân tròn.

Khi vẽ lên bảng đen mỗi sáng, chị chỉ cần ba nét: tam giác nón, vòng tròn thân, chén chè trong lòng nón. Khách quen bắt đầu gọi nhân vật là "cô bé chè", điều mà một hình áo dài nón lá chung chung khó đạt được.

Tránh rập khuôn với nhân vật nón lá

Không chỉ đặt nhân vật giữa cánh đồng lúa. Cảnh nón lá trên đồng là hình ảnh đẹp nhưng đã quá quen. Nón lá xuất hiện ở chợ, trên xe máy, ở công trường, ở sân trường giờ ra chơi.

Không gắn nón lá với sự nghèo khổ. Nón lá là đồ dùng thực tế và cũng là đồ đẹp. Đừng vẽ nó rách nát chỉ để nói nhân vật vất vả, trừ khi câu chuyện thực sự cần.

Không biến nón lá thành biểu tượng duy nhất của người Việt. Nếu nhân vật cần cho người xem nước ngoài biết là người Việt, cho bối cảnh, món ăn, cách nói chuyện cùng làm việc đó chứ không dồn hết vào chiếc nón.

Không vẽ mọi nhân vật nón lá đều là phụ nữ trẻ. Ông lão chèo đò, cậu bé chăn bò, bác thợ hồ đều đội nón lá. Đổi tuổi và giới của nhân vật đội nón là cách nhanh nhất để thoát khỏi hình mẫu quen.

Không cường điệu dáng lom khom, mặt khắc khổ. Nếu nhân vật là người lao động, hãy cho họ dáng làm việc thật: tay chắc, lưng thẳng khi gánh, vai chắc khi chèo. Vẽ khổ cho người xem thương là một cách nhìn từ trên xuống, nhân vật sẽ thành đối tượng thương hại thay vì một con người.

Tô màu nón lá cho ra chất lá

Nón lá mới có màu trắng ngà hơi xanh, nón dùng lâu ngả vàng rơm rồi nâu nhạt. Chọn màu nón cũng là chọn một chút tiểu sử cho nhân vật: nón trắng ngà gợi đồ vừa mua cho dịp đặc biệt, nón ngả vàng gợi người dùng hằng ngày. Đừng tô nón bằng màu vàng chanh tươi, nhìn sẽ ra nhựa.

Để gợi chất lá mà không vẽ từng chiếc lá, kẻ vài đường mảnh chạy từ đỉnh chóp toả xuống vành, như nan ô, rồi thêm ba bốn vòng tròn mờ song song với vành cho các vòng nan. Hai nhóm đường này cắt nhau tạo ra lưới ô nhỏ, chỉ cần vẽ ở nửa sáng của nón, nửa tối để trơn. Vành nón có một viền mỏng sẫm hơn vì đó là chỗ lá được gập và khâu chặt.

Mặt trong lòng nón luôn tối hơn mặt ngoài. Khi nhân vật cầm nón ngửa ra, hay khi nhìn từ dưới lên, dùng màu nâu ấm cho lòng nón, và nếu muốn thì thêm một vệt sáng ở mép vành phía có nắng. Quai nón là chỗ duy nhất bạn được tự do chọn màu nổi, nên dùng nó làm màu nhấn riêng của nhân vật.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ nón lá nhìn từ trên xuống thế nào cho đúng?

Nhìn thẳng từ trên, nón lá là một hình tròn với vài vòng đồng tâm gợi các vòng nan tre. Nhìn chếch từ trên thì vẽ elip cho vành, chấm đỉnh chóp lệch về phía xa trong elip, rồi nối hai đường từ đỉnh xuống hai mép elip.

Nón lá nên to cỡ nào so với đầu nhân vật?

Với nhân vật đầu to, vành nón rộng khoảng gấp rưỡi đến gấp đôi bề ngang đầu, chóp cao khoảng nửa chiều cao đầu. Rộng hơn nhân vật trông như cây nấm, hẹp hơn thì giống mũ chóp, mất cảm giác nón lá.

Làm sao cho bóng nón trên mặt nhân vật trông tự nhiên?

Vẽ một đường ranh rõ ngang mắt hoặc ngang mũi, phía trên tối hơn một bậc. Vì lá nón mỏng để lọt sáng, nên tô bóng ngả vàng cam ấm thay vì xám, nhân vật sẽ có cảm giác đứng giữa nắng thật.

Nón quai thao khác nón lá thế nào khi vẽ?

Nón quai thao có mặt gần phẳng, vành rất rộng, quai có tua rủ hai bên, gắn với hội làng và hát quan họ vùng Bắc Ninh. Nón lá có chóp nhọn rõ và quai đơn. Đừng dùng lẫn hai loại cho cùng một bối cảnh.

Có nên vẽ nhân vật nón lá đi kèm áo dài không?

Được, nhưng cặp áo dài nón lá đã rất quen nên nhân vật dễ chìm. Thử giữ nón lá và cho nhân vật mặc đồ đời thường, rồi giao cho nhân vật một việc làm riêng với chiếc nón, như bưng đồ, quạt, hay vẫy chào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138