HinhTuong.comHình Tượng
Hình khối và tỉ lệ

Dáng đứng thể hiện tính cách nhân vật: trọng tâm, ngực, hông và đường hành động

Cùng một nhân vật, đứng ưỡn ngực hay so vai là hai tính cách khác nhau. Cách dùng đường hành động, trọng tâm, hướng ngực và hông để dáng đứng nói thay lời.

art teacher and teenage students posing in different confident and shy stances while classmates sketch them on clipboards, classroom with large windows, wide angle, daylight

Dáng đứng thể hiện tính cách nhờ bốn thứ: đường hành động (một đường cong xuyên từ đầu xuống chân), vị trí trọng tâm, hướng của ngực và độ nghiêng của hông. Ngực ưỡn, trọng tâm dồn lên chân trước là tự tin; ngực khép, vai so, trọng tâm lùi về sau là rụt rè; hông lệch một bên, đầu nghiêng là thoải mái, tinh nghịch.

Bạn vẽ dáng đứng bằng cách kẻ đường hành động trước, đặt hộp ngực và hộp hông lên đường đó, rồi mới gắn tay chân. Nhân vật đứng thẳng hai tay buông là dáng trung tính nhất, hợp để làm bảng tỉ lệ nhưng gần như không kể gì về tính cách. Phần dưới có các bước, bảng dáng đứng theo tính cách, bài tập đứng trước gương và những lỗi làm dáng người trông như con rối.

Dáng đứng nói trước khi nhân vật mở miệng

Trong đời thường, ta đoán được khá nhiều về một người chỉ qua cách họ đứng chờ xe buýt: người đứng chống một chân, tay đút túi có vẻ thong thả; người đứng nghiêm, hai tay ôm cặp trước ngực có vẻ căng thẳng; người nhón gót nhìn về phía xe tới có vẻ sốt ruột. Không ai nói gì, nhưng cơ thể đã kể.

Nhân vật vẽ trên giấy cũng vậy, thậm chí rõ hơn, vì người xem không có giọng nói hay cử động để dựa vào. Khi bạn chọn dáng đứng cho bản vẽ chính của nhân vật, cái dáng đó sẽ thành "tính cách mặc định" trong đầu người xem.

Nhiều người vẽ rất kỹ khuôn mặt rồi để nhân vật đứng thẳng đơ như cột. Kết quả là khuôn mặt nói "tinh nghịch" mà cơ thể nói "đang chờ chụp ảnh thẻ". Người xem cảm thấy có gì đó thiếu sinh khí mà không gọi được tên.

Tin tốt là dáng đứng không đòi hỏi vẽ giải phẫu giỏi. Với nhân vật cách điệu, bạn chỉ cần điều khiển vài đường và vài khối lớn. Thứ khó nhất là quyết định nhân vật này đứng thế nào cho đúng nó, và việc đó dựa vào hiểu tính cách hơn là kỹ năng tay.

Vẽ dáng đứng bắt đầu từ đường hành động

Đường hành động là một nét cong duy nhất chạy từ đỉnh đầu, qua cột sống, xuống chân đang chịu sức nặng. Nó là xương sống tưởng tượng của cả tư thế.

  1. Viết một câu mô tả tâm trạng của nhân vật lúc này, ví dụ "đang tự hào khoe chiếc bánh vừa nướng".
  2. Kẻ một đường cong nhẹ tay từ trên xuống. Tự hào thì cong như chữ C ngược, ngực đẩy về phía trước; buồn thì cong như chữ C, lưng gù về sau; tinh nghịch thì có thể thành chữ S.
  3. Đặt hình bầu dục cho đầu ở đỉnh đường. Đặt một hộp cho ngực và một hộp cho hông lên đường, theo đúng độ cong.
  4. Chọn chân chịu lực: chân đó nằm ngay dưới đầu, ở cuối đường hành động. Chân còn lại đặt tự do, thường hơi chéo ra.
  5. Gắn tay. Tay theo tâm trạng: chống nạnh, buông thả, đan sau lưng, ôm trước ngực.
  6. Kiểm tra cân bằng: kẻ một đường thẳng đứng từ hõm cổ xuống. Nếu đường này rơi ra ngoài chân chịu lực mà nhân vật không đang di chuyển, nó sẽ trông như sắp ngã.
  7. Chỉ khi đường hành động và hai hộp đã ổn, bạn mới vẽ quần áo, tay chân chi tiết và khuôn mặt.

Mẹo nhỏ: phác đường hành động bằng một nét liền, đừng vẽ nhiều nét nhỏ nối lại. Nét liền buộc tay bạn tạo một đường cong mượt, và độ mượt đó truyền sang cả tư thế.

Dáng đứng theo tính cách: bảng tra nhanh

Bảng dưới gợi ý điểm xuất phát cho sáu kiểu tính cách hay gặp. Bạn có thể trộn: một nhân vật vừa tự tin vừa tinh nghịch lấy ngực của dòng này và hông của dòng kia.

Tính cáchĐường hành độngNgực và vaiHông và chânĐầu
Tự tinChữ C ngược, đẩy ra trướcNgực ưỡn, vai mở rộngHai chân dạng bằng vai, trọng tâm giữaNgẩng nhẹ
Rụt rèChữ C, cong về sauNgực khép, vai so lênChân khép, mũi chân hướng vào nhauCúi, nghiêng sang bên
Thong thảChữ S mềmMột vai thấp hơnHông lệch sang chân chịu lực, chân kia thả lỏngHơi nghiêng
Hăng háiNghiêng hẳn ra trướcNgực đẩy tới, tay nắmTrọng tâm trên mũi chân trướcHướng về phía trước
Nghiêm túcGần thẳng, rất ít congVai ngang, tay sát thânChân thẳng, đứng vữngThẳng, nhìn thẳng
Tinh nghịchChữ S rõ, có khi gãyMột vai nhô, tay giấu sau lưngMột chân co, nhón gótNghiêng mạnh, cằm hếch

Để ý cột đầu. Chỉ cần đổi góc đầu, cùng một thân hình có thể chuyển từ tự tin sang kiêu ngạo hoặc từ rụt rè sang buồn bã. Khi vẽ xong mà tính cách lệch một chút, thử xoay đầu trước khi sửa cả thân.

Ngực và hông: hai cái hộp xoay ngược nhau

Khi hông lệch về một bên, ngực thường lệch về bên kia. Đây là cách cơ thể giữ thăng bằng. Người đứng dồn sức lên chân phải thì hông bên phải nhô lên, vai bên phải hạ xuống. Vẽ ngực và hông song song nhau là lý do lớn nhất khiến dáng trông cứng.

Độ nghiêng càng lớn, nhân vật càng thoải mái hoặc càng kịch tính. Nghiêng nhẹ là đứng tự nhiên. Nghiêng mạnh là tạo dáng, khoe, đùa. Với nhân vật nghiêm túc, giữ hai hộp gần như song song.

Nhân vật đầu to vẫn có hai hộp, chỉ là rất ngắn. Thân nhỏ không có nghĩa là bỏ qua. Lệch nhẹ hộp ngực so với hộp hông đã đủ làm nhân vật hai ba đầu trông sống động hơn hẳn.

Nhìn nghiêng, ngực và hông cũng có góc riêng. Ưỡn ngực đẩy hộp ngực ra trước, hông lùi lại; gù lưng thì ngược lại. Khi vẽ nghiêng, kẻ hai hộp như hai viên gạch lệch nhau một góc nhỏ thay vì chồng khít.

Đánh dấu bằng hai đường ngang. Mẹo đơn giản: kẻ một đường qua hai vai và một đường qua hai bên hông. Nếu hai đường song song tuyệt đối, dáng đang cứng; nếu chúng chụm về một phía, dáng có nhịp.

Bài tập đứng trước gương và đóng vai

Cách nhanh nhất để hiểu dáng đứng là tự mình đứng. Trước khi vẽ, bạn đứng trước gương và thử làm nhân vật: nếu nhân vật đang tự hào, bạn đứng tự hào; nếu đang lúng túng, bạn đứng lúng túng. Để ý xem vai đi đâu, hông lệch bên nào, chân nào chịu sức, đầu nghiêng thế nào.

Cô Ngân dạy mỹ thuật ở một trường trung học tại Cần Thơ dùng bài tập này cho cả lớp. Cô viết sáu tính cách lên sáu mảnh giấy gập, mỗi nhóm bốc một mảnh, cử một bạn đứng làm mẫu đúng tính cách đó trong ba mươi giây, các bạn còn lại phác nhanh chỉ bằng đường hành động và hai hộp. Sau đó cả lớp xem các bản phác và đoán tính cách.

Điều thú vị là học sinh đoán đúng phần lớn, dù bản phác chỉ là vài nét que. Những bản bị đoán sai thường rơi vào một trường hợp: bạn đứng mẫu đã diễn bằng khuôn mặt chứ không bằng cơ thể, nên đường hành động gần như thẳng. Từ đó cả lớp rút ra điều cô muốn: tính cách phải nằm ở cả người, không chỉ ở mặt.

Ở nhà, bạn có thể làm tương tự với điện thoại: tự chụp mình ở ba dáng đứng cho cùng một tâm trạng, chọn dáng rõ nhất, rồi phác theo ảnh bằng đường hành động. Không cần vẽ giống mình, chỉ lấy nhịp của dáng đứng.

Khi nhân vật là con vật hay đồ vật

Nhân vật nhân hoá từ con vật bốn chân, từ ấm trà, chiếc giày hay quả xoài cũng cần dáng đứng, dù cơ thể không giống người. Nguyên tắc vẫn vậy: tìm đường hành động, xác định trọng tâm, cho phần "ngực" và phần "hông" lệch nhau.

Với con vật bốn chân, đường hành động chạy dọc sống lưng từ đầu tới đuôi. Lưng võng xuống, đầu ngẩng là hăng hái; lưng cong lên, đầu cúi là sợ hãi hoặc phòng thủ; đuôi dựng cao là tự tin, đuôi kẹp là rụt rè. Một chú chó vẽ đứng bốn chân thẳng hàng sẽ trông như đồ chơi; chỉ cần dồn sức lên hai chân trước và nghiêng đầu là có tính cách ngay.

Với đồ vật, bạn chọn trục dài nhất làm đường hành động rồi cho nó cong. Chiếc ấm trà nghiêng vòi lên trên, thân hơi ngả về sau trông kiêu hãnh; cùng chiếc ấm nghiêng vòi xuống, thân chúi tới trước trông mệt mỏi. Đồ vật không có vai thì phần trên cùng làm vai, phần đáy làm chân.

Thử với một đồ vật trên bàn bạn ngay lúc này: cái cốc, cây bút, quả cam. Vẽ nó ba lần với ba đường hành động khác nhau, thêm hai chấm mắt. Bạn sẽ thấy cùng một đồ vật đã có ba tính cách mà chưa cần tay chân.

Chỗ hay sai và câu tự hỏi khi nhìn lại

Đứng đối xứng hoàn toàn. Hai vai ngang, hai chân giống nhau, hai tay buông như nhau. Hợp cho bảng tỉ lệ, không hợp cho bản giới thiệu. Tự hỏi: có chỗ nào bên trái khác bên phải không?

Trọng tâm không nằm trên chân nào. Nhân vật đứng như được treo bằng dây. Tự hỏi: nếu đẩy nhẹ, nhân vật ngã về hướng nào? Nếu không trả lời được, xác định lại chân chịu lực.

Dáng và mặt nói hai điều khác nhau. Mặt cười tươi mà vai so, đầu cúi. Tự hỏi: nếu che khuôn mặt, dáng người kể tâm trạng gì?

Đường hành động gãy khúc vô cớ. Cổ một hướng, lưng một hướng, chân một hướng khác. Trừ khi nhân vật đang vặn người, đường hành động nên liền và mượt.

Tư thế quá kịch tính cho bản giới thiệu. Nhân vật nhảy giữa không trung đẹp cho một khung truyện nhưng không cho người xem biết nhân vật bình thường thế nào. Bản giới thiệu nên là dáng đứng có tính cách, không phải pha hành động.

Câu hỏi thường gặp

Đường hành động là gì và có bắt buộc phải vẽ không?

Đường hành động là một nét cong tưởng tượng chạy từ đầu xuống chân chịu lực, cho biết hướng chung của tư thế. Không bắt buộc vẽ ra ở bản cuối, nhưng phác nó trước giúp dáng người liền mạch và có nhịp thay vì cứng như cột.

Nhân vật đầu to có cần quan tâm dáng đứng không?

Có, thậm chí còn quan trọng hơn, vì tay chân ngắn nên ít cách để diễn. Độ cong của thân, độ nghiêng của đầu và vị trí hai chân là những công cụ chính để nhân vật đầu to thể hiện tâm trạng.

Làm sao biết nhân vật đứng có vững không?

Kẻ một đường thẳng đứng từ hõm cổ xuống mặt đất. Nếu đường rơi vào chân chịu lực hoặc giữa hai chân, nhân vật đứng vững. Nếu rơi ra ngoài, nhân vật trông như đang ngã, trừ khi bạn cố ý vẽ đang bước hoặc chạy.

Một nhân vật nên có mấy dáng đứng đặc trưng?

Một dáng chính dùng cho bản giới thiệu và hầu hết vật phẩm, cộng thêm vài dáng phụ cho các tâm trạng khác. Dáng chính nên được ghi lại kèm đường hành động để lần sau vẽ lại đúng nhịp.

Không giỏi giải phẫu có vẽ dáng đứng đẹp được không?

Được. Với nhân vật cách điệu, bạn chỉ cần đường hành động, hai cái hộp ngực và hông, và biết chân nào chịu sức. Giải phẫu kỹ chỉ cần khi vẽ nhân vật gần người thật, cao sáu bảy đầu trở lên.

Dáng đứng có nên thay đổi theo tuổi nhân vật không?

Nên. Trẻ nhỏ thường đứng bụng đẩy ra trước, chân dạng; thiếu niên hay đứng lệch hông, thả lỏng; người lớn tuổi đứng vững hơn, đôi khi hơi cúi. Giữ đúng dáng theo tuổi làm nhân vật đáng tin hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138