HinhTuong.comHình Tượng
Khuôn mặt và biểu cảm

Bảng 12 biểu cảm nhân vật: lập một trang biểu cảm vẽ tay để dùng mãi

Cách lập bảng 12 biểu cảm cho nhân vật trên một tờ giấy: chọn biểu cảm nào, kẻ lưới, vẽ theo cặp đối lập, phóng đại ba mức và tự kiểm bằng cách che nhãn.

woman pinning a grid of twelve hand-drawn cartoon faces on a cork board in a small studio with potted strawberries, medium shot from behind, cool morning light

Bảng 12 biểu cảm là một trang giấy vẽ cùng một nhân vật với mười hai cảm xúc khác nhau, cùng góc mặt, cùng cỡ, để lần sau cần nhân vật giận hay buồn bạn chỉ việc nhìn vào mà vẽ. Bảng này cũng là phép thử: nhân vật nào làm đủ mười hai biểu cảm mà vẫn nhận ra là cùng một người thì thiết kế khuôn mặt đã vững.

Bài hướng dẫn chọn mười hai biểu cảm nào, kẻ lưới thế nào, vẽ theo thứ tự nào để đỡ rối, phóng đại tới đâu, và cách tự kiểm bằng cách che nhãn rồi nhờ người khác đoán. Ví dụ là chị Lan ở Lâm Đồng, vẽ một cô bé đội nón đi hái dâu làm nhân vật cho cuốn sổ ghi chép chuyến đi.

Bảng biểu cảm dùng để làm gì

Người mới thiết kế nhân vật thường dừng ở một bức chân dung đẹp, nhân vật mỉm cười nhìn thẳng. Vấn đề chỉ lộ ra khi cần nhân vật làm việc khác: lúc giận, khuôn mặt méo đi và không còn giống; lúc khóc, mắt to lên gấp đôi; lúc ngạc nhiên, tóc đổi dáng. Mỗi lần vẽ một biểu cảm mới là một lần đoán, và đoán nhiều lần thì nhân vật trôi dạt.

Bảng biểu cảm giải quyết việc đó bằng cách đoán một lần cho xong. Bạn ngồi một buổi, quyết định nhân vật giận trông thế nào, buồn trông thế nào, rồi giữ tờ giấy đó làm mẫu. Chị Lan ghim bảng lên tấm bần trước bàn vẽ; mỗi khi ghi chép một ngày đi chơi, chị chỉ việc liếc lên chọn biểu cảm hợp với ngày hôm đó.

Bảng còn giúp bạn phát hiện thiết kế có vấn đề. Nếu một biểu cảm nào đó mãi không vẽ ra được, rất có thể khuôn mặt gốc đang thiếu chỗ để co giãn: mắt quá nhỏ, miệng đặt quá sát cằm, hoặc lông mày bị tóc che kín mà chưa quyết cách xử lý.

Mười hai biểu cảm nên có và công thức từng biểu cảm

Danh sách dưới đây chọn theo nhu cầu thường gặp nhất khi kể chuyện bằng nhân vật. Mỗi dòng là công thức mắt, lông mày, miệng cộng một chi tiết phụ.

Biểu cảmMắt và lông màyMiệngChi tiết thêm
Bình thườngMắt gốc, lông mày ngangCười nhẹ hoặc thẳngKhông có
VuiMắt cong híp, lông mày cong lênMở nửa vòng trònMá hồng
Cười lớnMắt nhắm thành vòng cungMở rộng, thấy lưỡiĐầu ngả ra sau
BuồnMi trên sụp, đầu trong lông mày nângCong xuốngĐầu cúi
KhócMắt nhắm chặt hoặc ngấn nướcMở méoGiọt nước mắt to
GiậnMắt nheo, lông mày chụm xuốngRăng nghiếnVạch đỏ hai má
Ngạc nhiênMắt tròn, tròng nhỏ, lông mày nhướn caoChữ OVài nét bật quanh đầu
SợMắt tròn, lông mày lượn sóngLượn sóngGiọt mồ hôi, người co lại
NgượngMắt nhìn xuống, lông mày nâng nhẹMím, lệchMá đỏ đậm, gãi đầu
Nghi ngờMột mắt nheo, một lông mày nhướnLệch một bênTay chống cằm
MệtMi trên sụp nửa tròngHé, trễVai xuôi, quầng dưới mắt
Quyết tâmMắt sáng, lông mày hạ nhẹCười mímNắm tay giơ lên

Không bắt buộc đúng mười hai. Nhân vật của trẻ nhỏ có thể chỉ cần sáu; nhân vật dùng cho cả một bộ truyện dài có thể cần hai mươi. Mười hai là con số vừa một tờ A4 kẻ lưới ba cột bốn hàng, đủ để bao phủ các tình huống thường ngày.

Chuẩn bị tờ giấy: lưới và khung đầu giống nhau

Phần chuẩn bị mất chừng mười lăm phút nhưng quyết định bảng có dùng được lâu dài hay không.

  1. Kẻ tờ A4 thành lưới ba cột bốn hàng bằng bút chì nhẹ. Mỗi ô ghi tên biểu cảm thật nhỏ ở góc dưới, viết bằng bút chì để có thể tẩy khi chụp lại.
  2. Vẽ khung đầu gốc của nhân vật ra một tờ nháp: hình khối đầu, đường dọc giữa mặt, đường ngang của mắt.
  3. Đồ khung đầu này vào cả mười hai ô bằng cách đặt tờ nháp dưới tờ A4 rồi áp lên cửa kính có ánh sáng. Như vậy mười hai cái đầu cùng cỡ, cùng góc.
  4. Vẽ tóc và tai cho cả mười hai ô trước khi vẽ biểu cảm, vì đây là phần ít đổi nhất, giúp nhân vật giữ nhận diện.
  5. Chỉ sau đó mới bắt đầu vẽ mắt, lông mày, miệng cho từng ô.

Chị Lan làm sai bước bốn ở lần đầu: vẽ biểu cảm trước, tóc sau, và chiếc nón của cô bé hái dâu nghiêng mỗi ô một kiểu. Lần thứ hai làm đúng thứ tự, bảng nhìn như một người duy nhất đổi nét mặt.

Vẽ theo cặp đối lập thay vì theo thứ tự danh sách

Bắt đầu bằng ô bình thường. Đây là mốc để mọi biểu cảm khác so vào. Vẽ ô này cẩn thận nhất, đồ mực trước, rồi giữ nó trong tầm mắt suốt buổi.

Vẽ vui và buồn liền nhau. Hai biểu cảm này dùng cùng các bộ phận nhưng đảo chiều: khoé miệng lên và xuống, lông mày cong lên và đầu trong nâng. Vẽ liền nhau giúp bạn thấy rõ mình đang đảo cái gì.

Vẽ giận và sợ liền nhau. Cả hai đều căng, nhưng giận thì dồn về phía trước, mắt nheo; sợ thì co về phía sau, mắt mở to. Đặt cạnh nhau, bạn sẽ không vô tình vẽ cả hai giống nhau.

Vẽ ngạc nhiên và mệt liền nhau. Một bên mọi thứ mở to và nâng lên, một bên mọi thứ sụp xuống. Đây là cặp luyện tay rất tốt về độ mở của mắt.

Để ngượng, nghi ngờ, quyết tâm cho cuối buổi. Ba biểu cảm này cần chi tiết pha trộn và thường cần cả bàn tay. Vẽ chúng khi tay đã quen nhân vật sẽ đỡ sửa nhiều.

Phóng đại vừa đủ: thang ba mức

Một câu hỏi chị Lan gặp ngay: giận tới mức nào? Nhân vật hơi bực vì trời mưa khác hẳn nhân vật nổi điên vì bị giẫm vào luống dâu. Bảng biểu cảm nên ghi mức giữa, rồi ở mặt sau tờ giấy vẽ thêm mức nhẹ và mức mạnh cho hai ba biểu cảm hay dùng nhất.

Mức nhẹ là chỉ đổi một bộ phận: giữ mắt gốc, chỉ hạ lông mày. Mức giữa đổi ba bộ phận: mắt, lông mày, miệng. Mức mạnh đổi cả khuôn mặt lẫn hình khối: đầu bẹp xuống, mắt thành hai vạch, miệng chiếm nửa mặt, thêm ký hiệu như khói bốc trên đầu. Ở mức mạnh, nhân vật được phép méo hình, nhưng tóc, tai và phụ kiện đặc trưng vẫn phải giữ nguyên để người xem nhận ra.

Phần lớn nhân vật vẽ tay dùng mức giữa cho chín phần mười số khung. Mức mạnh để dành cho khoảnh khắc cao trào; dùng thường xuyên thì người xem mệt và nhân vật trở nên ồn ào.

Tự kiểm bảng bằng cách che nhãn

Vẽ xong, đừng vội đồ mực. Làm phép thử dưới đây với một người thân, càng ít biết về vẽ càng tốt.

  • Che hoặc tẩy hết tên biểu cảm ở các ô.
  • Đưa tờ giấy cho người thân, nhờ họ chỉ vào ô nào là vui, buồn, giận, sợ, ngạc nhiên, mệt.
  • Ghi lại những ô họ chần chừ hoặc đoán nhầm; thường là sợ với lo, ngượng với vui, mệt với buồn.
  • Với mỗi cặp bị nhầm, tìm một chi tiết khác biệt rõ để thêm vào: người co lại cho sợ, má đỏ và mắt nhìn xuống cho ngượng, quầng dưới mắt cho mệt.
  • Nhờ người thân xem lại lần hai. Khi họ đoán đúng ít nhất mười trong mười hai ô mà không chần chừ, bảng đã đủ rõ.

Phép thử này không phải để chấm điểm bạn, mà để tìm ra chỗ mắt người khác thấy khác mắt bạn. Người vẽ luôn biết mình định vẽ gì nên tự nhìn bao giờ cũng thấy đúng.

Câu tự hỏi khi nhìn lại bảng

Trước khi chụp lại và cất bản gốc, đọc lần lượt các câu hỏi sau trong khi nhìn vào bảng. Mỗi câu trả lời "không" là một chỗ cần sửa.

  • Nếu cắt rời mười hai ô và trộn lẫn với tranh của người khác, mình có nhặt lại đủ mười hai ô của nhân vật mình không?
  • Tóc, tai, phụ kiện đặc trưng có giữ nguyên hình dạng ở mọi ô không, kể cả ô cười lớn và ô khóc?
  • Có hai ô nào trông gần giống nhau tới mức đổi chỗ cũng không ai thấy không?
  • Ô nào mình vẽ đi vẽ lại nhiều lần nhất? Đó có phải dấu hiệu khuôn mặt gốc thiếu chỗ để co giãn không?
  • Nhân vật có biểu cảm nào trái với tính cách mình đã định không, ví dụ nhân vật hiền mà ô giận trông độc ác?
  • Một năm nữa mình có còn đọc hiểu được bảng này mà không cần nhớ lại hôm nay đã nghĩ gì không?

Câu cuối thường bị bỏ qua. Nếu có quy ước riêng, như giận thì má có ba vạch chứ không phải hai, hãy ghi một dòng nhỏ bên cạnh ô đó. Bảng biểu cảm là tài liệu cho chính bạn của sau này, không chỉ là một bức tranh đẹp.

Sau khi có bảng: giữ và dùng thế nào

Đồ mực bảng, tẩy chì, rồi chụp hoặc quét lại thành ảnh, lưu bản gốc giấy trong bìa nhựa. Ghi ngày vẽ ở mặt sau. Vài tháng sau nhân vật của bạn có thể tự nhiên đổi nét do tay đã quen hơn; khi đó bạn so với bảng cũ để quyết định cập nhật bảng hay kéo nhân vật về như cũ.

Chị Lan dùng bảng theo một cách đơn giản: mỗi trang sổ chuyến đi có một ô nhỏ vẽ mặt cô bé hái dâu, chọn từ bảng biểu cảm cho đúng tâm trạng ngày hôm đó. Sau ba tháng, cuốn sổ có gần trăm khuôn mặt mà vẫn là cùng một cô bé, và chính bảng là lý do.

Nếu bạn muốn biến nhân vật thành bộ nhãn dán hay truyện bốn khung, bảng 12 biểu cảm là nguyên liệu đầu vào. Đừng bỏ qua bước này để nhảy thẳng vào truyện; vẽ truyện mà còn phải nghĩ biểu cảm từng khung thì vừa chậm vừa dễ lệch.

Câu hỏi thường gặp

Bảng biểu cảm nhân vật cần đúng 12 ô không?

Không bắt buộc. Mười hai vừa một tờ A4 lưới ba cột bốn hàng và đủ cho tình huống thường ngày. Nhân vật cho trẻ nhỏ có thể chỉ cần sáu, nhân vật cho bộ truyện dài có thể cần hai mươi.

Vì sao vẽ xong bảng mà các ô trông như nhiều người khác nhau?

Thường do vẽ biểu cảm trước rồi mới vẽ tóc, hoặc mỗi ô tự vẽ khung đầu bằng tay. Hãy đồ cùng một khung đầu vào cả mười hai ô và vẽ tóc, tai, phụ kiện cho tất cả trước khi đụng tới mắt miệng.

Nên phóng đại biểu cảm tới mức nào?

Bảng chính nên ghi mức giữa, tức là đổi mắt, lông mày và miệng. Mức mạnh có méo hình đầu, có ký hiệu như khói hay giọt mồ hôi chỉ để dành cho khoảnh khắc cao trào trong truyện.

Làm sao biết bảng biểu cảm đã đủ rõ?

Che tên các ô rồi nhờ người thân đoán. Khi họ đoán đúng phần lớn các ô mà không chần chừ, bảng đã ổn. Những cặp hay bị nhầm như sợ với lo thì thêm một chi tiết khác biệt rõ.

Bảng biểu cảm có nên vẽ cả góc nghiêng không?

Bảng đầu tiên nên giữ một góc, thường là mặt hơi xoay ba phần tư hoặc nhìn thẳng, để so sánh cho dễ. Khi đã vững, vẽ thêm một bảng phụ ở góc nghiêng cho năm biểu cảm hay dùng nhất.

Trẻ em có nên làm bảng biểu cảm không?

Rất nên, nhưng rút còn sáu ô và cho con tự đặt tên cảm xúc theo cách của con. Đừng sửa tranh cho đúng mẫu; hỏi con nhân vật đang gặp chuyện gì để con nói ra lý do mình vẽ như vậy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138