HinhTuong.comHình Tượng
Khuôn mặt và biểu cảm

Giữ khuôn mặt nhân vật nhất quán: đường chữ thập, đo bằng mắt và bản đồ khuôn mặt

Vì sao khuôn mặt nhân vật lệch dần sau mỗi lần vẽ và cách giữ nó: đường chữ thập, lấy mắt làm đơn vị đo, bản đồ khuôn mặt một trang và thói quen khởi động năm phút.

elderly man drawing a round cartoon chicken face over faint pencil guidelines at a dining table while a grandchild leans in, close side angle, soft lamp light

Khuôn mặt nhân vật lệch dần vì mỗi lần vẽ bạn lại đặt mắt, mũi, miệng theo cảm giác; muốn giữ nhất quán, hãy đặt chúng theo vài đường dẫn và số đo cố định, rồi ghi số đo đó ra giấy. Ba công cụ đủ dùng là đường chữ thập trên khối đầu, một đơn vị đo lấy từ chính con mắt, và một bản đồ khuôn mặt một trang để so mỗi lần vẽ.

Bài này giải thích vì sao nhân vật trôi dạt, cách dựng đường chữ thập, cách đo bằng mắt, cách lập bản đồ khuôn mặt, kèm thói quen khởi động năm phút và cách xử lý khi nhân vật đã lệch. Ví dụ là ông Bình, giáo viên về hưu ở Hải Phòng, mỗi tuần vẽ một trang truyện về chú gà con tặng cháu nội.

Vì sao khuôn mặt nhân vật trôi dạt

Ông Bình vẽ trang đầu vào tháng Ba. Đến tháng Bảy, đặt hai trang cạnh nhau, chú gà con đã khác hẳn: mắt to hơn, đặt xa nhau hơn, mỏ nhỏ lại, đầu tròn hơn. Không có lần vẽ nào ông thấy mình sửa gì, mỗi tuần chỉ lệch một chút, cộng dồn hai mươi tuần thành một nhân vật khác.

Hiện tượng này gặp ở hầu như mọi người vẽ nhân vật lâu dài, kể cả người vẽ nghề. Có ba nguyên nhân. Một là tay quen dần nên vẽ nhanh hơn, nét tự nhiên trôi về thói quen riêng của tay. Hai là mỗi lần vẽ bạn nhìn bản gần nhất thay vì bản gốc, nên sai số của lần trước thành chuẩn của lần sau. Ba là không có số đo nào được ghi lại, nên không có gì để kiểm.

Trôi dạt không phải lúc nào cũng xấu, đôi khi nhân vật đẹp hơn theo thời gian. Vấn đề là nó xảy ra không chủ ý. Mục tiêu của bài không phải đóng băng nhân vật mãi mãi, mà là để bạn chủ động quyết định khi nào đổi và đổi cái gì.

Dựng đường chữ thập trên khối đầu

Đường chữ thập là hai đường dẫn bằng bút chì mờ: một đường dọc chia đôi khuôn mặt, một đường ngang đánh dấu chỗ đặt mắt. Mọi khuôn mặt đều bắt đầu từ đây.

  1. Vẽ khối đầu gốc của nhân vật: hình tròn, bầu dục, hạt đậu hay hình vuông bo góc, tuỳ thiết kế.
  2. Kẻ đường dọc chia đôi khối đầu. Khi đầu xoay, đường này cong theo bề mặt khối như đường kinh tuyến trên quả địa cầu, lệch về phía đầu xoay sang.
  3. Kẻ đường ngang của mắt. Với nhân vật dễ thương, đường này nằm dưới chính giữa khối đầu; ghi lại vị trí chính xác, ví dụ "dưới giữa một phần năm".
  4. Đánh dấu thêm đường ngang của miệng nếu nhân vật có miệng xa mắt.
  5. Đặt mắt hai bên đường dọc, đáy mắt chạm đường ngang. Đặt mũi và miệng trên đường dọc.
  6. Vẽ xong mới tẩy đường dẫn. Đừng tẩy giữa chừng.

Ông Bình ban đầu cho rằng đường dẫn chỉ dành cho người mới, ông vẽ đã lâu không cần. Sau khi thấy chú gà trôi dạt, ông vẽ lại đường chữ thập cho mỗi khung và thấy ngay mắt chú gà tuần nào cũng muốn chạy cao lên một chút. Đường dẫn bắt được cái tay quen tự làm.

Lấy con mắt làm đơn vị đo

Thước kẻ không dùng được khi nhân vật to nhỏ khác nhau. Chú gà ở khung cận cảnh cao bằng nửa trang, ở khung xa chỉ bằng đốt ngón tay. Số đo bằng xăng-ti-mét vô nghĩa. Cần một đơn vị co giãn theo chính nhân vật.

Đơn vị đó là chiều rộng một con mắt. Đo xem khoảng cách giữa hai mắt bằng bao nhiêu mắt, từ đáy mắt xuống miệng bằng bao nhiêu mắt, chiều rộng cả khuôn mặt bằng bao nhiêu mắt. Những tỉ lệ này không đổi dù nhân vật to hay nhỏ.

Ghi tỉ lệ ra thành câu ngắn. Ví dụ cho chú gà của ông Bình: hai mắt cách nhau một mắt rưỡi; mỏ bắt đầu ngay dưới đường mắt, dài bằng một mắt; khuôn mặt rộng sáu mắt. Ba câu này dán ở góc bàn là đủ.

Đo bằng đầu bút chì. Cầm bút chì giơ thẳng tay ra trước tranh, dùng ngón cái đánh dấu chiều rộng một mắt trên thân bút, rồi so với các khoảng khác. Cách đo cổ điển của người vẽ này nhanh hơn mọi dụng cụ.

Bản đồ khuôn mặt một trang

Bản đồ khuôn mặt là một tờ giấy duy nhất ghi lại mọi quyết định về khuôn mặt, để mỗi lần vẽ bạn so với nó chứ không so với bản gần nhất. Gợi ý nội dung:

MụcGhi gìVí dụ chú gà con
Khối đầuHình dạng, tỉ lệ cao rộngBầu dục nằm ngang, rộng hơn cao một chút
Đường mắtVị trí so với chiều cao đầuDưới chính giữa một phần năm
MắtKiểu, cỡ, điểm sángHai chấm đen bầu dục, một chấm sáng góc trên bên phải
Khoảng cáchĐo bằng đơn vị mắtHai mắt cách một mắt rưỡi
Mỏ hoặc miệngHình, vị trí, kích cỡTam giác bo tròn, dài một mắt, ngay dưới đường mắt
Chi tiết đặc trưngThứ không bao giờ được thiếuBa chiếc lông dựng trên đỉnh, chiếc giữa cao nhất
Thứ không bao giờ cóNhững chi tiết đã quyết bỏKhông lông mày, không má hồng
Góc mặt chuẩnMặt thẳng và ba phần tưVẽ cả hai, kèm đường chữ thập

Dòng "thứ không bao giờ có" thường bị quên nhưng rất có ích. Nhân vật trôi dạt không chỉ vì bộ phận đổi cỡ mà còn vì chi tiết mới lẻn vào: hôm nay thêm má hồng cho dễ thương, tuần sau thêm lông mày cho dễ biểu cảm, vài tháng sau thành nhân vật khác.

Thói quen khởi động năm phút

Trước mỗi buổi vẽ, ông Bình dành năm phút vẽ đầu chú gà ba lần trên giấy nháp, nhìn bản đồ khuôn mặt chứ không nhìn trang tuần trước. Lần đầu thường lệch, lần hai gần đúng, lần ba thì tay đã nhớ lại. Chỉ sau đó ông mới vẽ lên trang chính. Năm phút này tiết kiệm được nhiều lần tẩy xoá trên trang thật.

Bài khởi động hiệu quả nhất là vẽ đầu nhân vật ở ba góc khác nhau: thẳng, ba phần tư trái, ba phần tư phải. Góc nào tay còn ngập ngừng là góc bạn sẽ vẽ lệch trong buổi hôm đó, nên vẽ thêm vài lần ở góc ấy.

Nếu bạn vẽ không đều, lâu lâu mới quay lại nhân vật, thói quen này càng quan trọng. Khoảng nghỉ càng dài, tay càng quên, và tay quên thì sẽ trả nhân vật về thói quen chung của bạn, tức là nhân vật nào của bạn cũng giống nhau.

Những việc không cần làm

Giữ nhất quán dễ khiến người ta lo quá mức và làm thêm những việc tốn công mà không giúp gì. Có thể bỏ qua những việc sau.

  • Không cần đo bằng thước kẻ từng li. Đơn vị mắt và con mắt của chính bạn là đủ chính xác cho nhân vật vẽ tay.
  • Không cần đồ lại khuôn mặt từ bản gốc cho mọi khung. Đồ lại làm nét cứng và nhân vật mất sức sống; đường chữ thập và bản đồ là đủ.
  • Không cần vẽ trang đầu thật hoàn hảo trước khi bắt đầu. Bản đồ khuôn mặt có thể hoàn thiện dần trong mười trang đầu, miễn là có ghi lại.
  • Không cần giữ mọi khung giống hệt nhau. Khuôn mặt ở khung biểu cảm mạnh được phép méo, miễn là chi tiết đặc trưng và tỉ lệ cơ bản vẫn còn.
  • Không cần làm bản đồ cho nhân vật chỉ xuất hiện một lần. Bản đồ dành cho nhân vật bạn sẽ vẽ lại nhiều tuần, nhiều tháng.

Cách nghĩ đúng là nhất quán ở những thứ người xem dùng để nhận ra nhân vật, và tự do ở mọi thứ còn lại. Chú gà của ông Bình có thể đội mũ, ướt mưa, nhăn mặt tuỳ trang, nhưng ba chiếc lông trên đỉnh và đôi mắt cách nhau một mắt rưỡi thì không bao giờ đổi.

Khi nhân vật đã lệch: kéo về hay cập nhật bản gốc

Đặt bản gốc, bản giữa và bản mới nhất cạnh nhau. Đừng chỉ so bản mới với bản ngay trước. Xem cả quãng đường nhân vật đã đi để biết nó trôi về hướng nào.

Hỏi: thay đổi này có làm nhân vật tốt hơn không? Nếu mắt to hơn làm chú gà biểu cảm dễ hơn và cháu nội thích hơn, có thể giữ thay đổi. Khi đó cập nhật bản đồ khuôn mặt, ghi ngày đổi.

Nếu không, kéo về trong vài trang. Đừng đổi đột ngột trong một trang vì người đọc sẽ thấy nhân vật nhảy hình. Đưa từng bộ phận về số đo gốc qua hai ba trang liên tiếp.

Đừng giữ hai phiên bản song song. Lỗi tệ nhất là sửa bản đồ mà không vẽ theo, hoặc vẽ theo kiểu mới mà không sửa bản đồ. Một nhân vật chỉ có một bản đồ đang hiệu lực.

Câu tự hỏi mỗi lần vẽ xong một khuôn mặt

Không cần làm tất cả mỗi lần, nhưng nên chọn ít nhất hai câu để hỏi sau mỗi trang.

  • Đặt cạnh bản đồ khuôn mặt, khoảng cách hai mắt còn đúng bao nhiêu mắt không?
  • Chi tiết đặc trưng có đủ không, đúng số lượng không, đúng thứ tự không?
  • Có chi tiết nào mới xuất hiện mà bản đồ không ghi không?
  • Khuôn mặt này nếu cắt rời đặt cạnh trang đầu tiên, người khác có nhận ra là cùng một nhân vật không?
  • Mình đã nhìn bản đồ hay nhìn trang tuần trước khi vẽ?

Câu cuối là câu thật thà nhất. Phần lớn trôi dạt bắt đầu từ thói quen nhìn trang gần nhất cho tiện. Đặt bản đồ khuôn mặt ở chỗ mắt dễ thấy hơn trang cũ, ví dụ ghim ngay trên bàn vẽ, là cách đơn giản để đổi thói quen.

Ông Bình còn làm thêm một việc nhỏ: cứ mười trang, ông chụp khuôn mặt chú gà ở trang mới nhất, in cỡ nhỏ, dán cạnh khuôn mặt ở trang đầu tiên trong một cuốn sổ riêng. Cuốn sổ ấy thành một dải thời gian, nhìn một lượt là biết nhân vật đã đi xa bao nhiêu.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao vẽ lại nhân vật nhiều lần thì khuôn mặt cứ khác đi?

Vì mỗi lần bạn đặt bộ phận theo cảm giác, tay quen dần nên trôi về thói quen riêng, và thường bạn nhìn bản gần nhất chứ không nhìn bản gốc. Sai số nhỏ mỗi lần cộng dồn thành một khuôn mặt khác.

Đường chữ thập trên khuôn mặt nhân vật là gì?

Là hai đường bút chì mờ, một đường dọc chia đôi mặt và một đường ngang đánh dấu chỗ đặt mắt. Khi đầu xoay, đường dọc cong theo bề mặt khối đầu, giúp bạn đặt mắt, mũi, miệng đúng chỗ ở mọi góc.

Tại sao nên đo tỉ lệ khuôn mặt bằng chiều rộng con mắt?

Vì nhân vật xuất hiện với nhiều cỡ khác nhau, số đo bằng thước không dùng lại được. Tỉ lệ tính bằng đơn vị mắt giữ nguyên dù nhân vật to bằng nửa trang hay nhỏ bằng đốt ngón tay.

Bản đồ khuôn mặt khác bảng thiết kế nhân vật thế nào?

Bản đồ khuôn mặt chỉ tập trung vào khuôn mặt: khối đầu, đường mắt, tỉ lệ, chi tiết đặc trưng và chi tiết đã quyết bỏ. Bảng thiết kế đầy đủ bao gồm thêm thân người, các góc xoay toàn thân, màu sắc và trang phục.

Nhân vật đã lệch nhiều so với bản đầu thì có nên vẽ lại từ đầu?

Không cần. Đặt các bản cạnh nhau để quyết định giữ thay đổi hay kéo về. Nếu giữ, cập nhật bản đồ và ghi ngày; nếu kéo về, đưa từng bộ phận về số đo gốc qua vài trang liên tiếp, đừng đổi đột ngột.

Người lớn tuổi mới tập vẽ có làm được cách này không?

Làm được, vì cách này dựa vào đo và so chứ không dựa vào hoa tay. Chỉ cần bút chì, giấy và một tờ bản đồ khuôn mặt dán ở bàn. Năm phút khởi động mỗi lần vẽ giúp tay nhớ lại nhanh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138