HinhTuong.comHình Tượng
Khuôn mặt và biểu cảm

Vẽ mặt nhân vật nhìn nghiêng và ba phần tư: xoay đầu mà không thành người khác

Cách xoay khuôn mặt nhân vật sang góc ba phần tư và nghiêng hẳn: đường dọc cong theo khối, mắt xa thu hẹp, mũi và miệng nhô ra viền mặt, cùng các lỗi khiến mặt như dán.

teenage girl turning a small clay head figure on a lazy susan while sketching it from several sides on a balcony by the sea, low angle, breezy afternoon light

Để xoay mặt nhân vật mà không biến thành người khác, hãy coi khối đầu là một vật thể có thể tích: đường dọc giữa mặt cong theo khối, con mắt ở xa thu hẹp lại, còn mũi và miệng nhô ra khỏi đường viền mặt ở phía xa. Phần lớn nhân vật "lạ đi" khi xoay vì người vẽ trượt nguyên khuôn mặt phẳng sang một bên như dán tem lên quả bóng.

Bài này hướng dẫn góc ba phần tư và góc nghiêng hẳn theo từng bước, cách xử lý mắt, mũi, miệng, tai, tóc ở mỗi góc, cách dùng một mô hình đất nặn nhỏ làm mẫu, và những chỗ hay sai. Ví dụ là Ngọc, học sinh lớp mười ở Khánh Hoà, đang vẽ nhân vật cậu bé đi biển cho truyện tranh của câu lạc bộ trường.

Vì sao khuôn mặt nhìn thẳng dễ, xoay đi lại khó

Mặt nhìn thẳng là hình đối xứng: hai mắt bằng nhau, mũi miệng nằm giữa, mọi thứ có thể vẽ như trên giấy phẳng. Ngay khi đầu xoay, khuôn mặt trở thành bề mặt cong của một khối, các bộ phận không còn bằng nhau và một số bị che đi. Nếu bạn không nghĩ theo khối, tay sẽ cố giữ khuôn mặt phẳng, và kết quả là cái mặt trượt sang mép đầu như dán.

Ngọc vẽ cậu bé đi biển nhìn thẳng rất ổn, nhưng các khung cậu quay sang nói chuyện với bạn thì mắt vẫn to đều hai bên, mũi vẫn là chấm giữa hai mắt, chỉ dồn sang trái. Cả câu lạc bộ thấy "lạ lạ" mà không ai chỉ ra được. Vấn đề nằm ở chỗ khuôn mặt chưa chịu xoay theo khối đầu.

Người vẽ nhân vật lâu năm vẫn thường dựng đầu bằng một khối cầu hoặc khối hộp trước khi đặt mặt vào. Không phải vì họ không vẽ được bằng mắt, mà vì khối giúp họ quyết định nhanh và đúng ở những góc ít vẽ.

Góc ba phần tư từng bước

Góc ba phần tư là góc mặt xoay khoảng nửa đường giữa thẳng và nghiêng, góc được dùng nhiều nhất trong truyện vì vừa thấy biểu cảm vừa có chiều sâu.

  1. Vẽ khối đầu như một quả cầu, phần cằm như một khối nhỏ gắn bên dưới.
  2. Vẽ đường dọc giữa mặt như một đường kinh tuyến cong, lệch về phía mặt xoay tới, chừng một phần tư bề rộng quả cầu tính từ mép.
  3. Vẽ đường ngang của mắt, cũng cong theo quả cầu, như vĩ tuyến.
  4. Đặt con mắt gần người xem ở bên rộng của đường dọc, giữ gần nguyên cỡ.
  5. Đặt con mắt xa ở bên hẹp, thu bề ngang lại còn khoảng hai phần ba, đặt sát đường dọc.
  6. Mũi nằm trên đường dọc nhưng nhô ra phía mặt xoay tới; ở nhân vật có mũi rõ, đầu mũi có thể chạm hoặc vượt ra khỏi đường viền má xa.
  7. Miệng nằm trên đường dọc, nửa xa ngắn hơn nửa gần.
  8. Má xa tạo một chỗ lồi nhỏ ở đường viền mặt, ngay dưới mắt xa.

Bước năm và bước tám là hai bước Ngọc đã bỏ sót. Khi mắt xa thu hẹp lại và đường viền má có chỗ lồi nhỏ, khuôn mặt cậu bé đi biển lập tức có khối, người xem cảm thấy cậu quay sang thật chứ không trượt sang.

Góc nghiêng hẳn: những gì còn lại

Chỉ còn một con mắt, và nó đổi hình. Mắt nhìn nghiêng không còn là hình tròn hay bầu dục đứng, mà giống một hình tam giác bo hoặc hình chữ D nằm, đầu nhọn quay về phía mũi. Với nhân vật mắt chấm, chỉ cần chấm hơi dẹt lại và đặt cách mép mặt một khoảng.

Mũi, môi, cằm nằm trên đường viền. Ở góc nghiêng, đường viền mặt chính là đường mũi, miệng, cằm. Đây là lúc nhân vật lộ rõ nhất hình dáng mũi: mũi hếch, mũi tròn, mũi thẳng. Hãy quyết định trước, ghi vào bản đồ khuôn mặt.

Tai di chuyển về giữa khối đầu. Khi nhìn thẳng, tai nằm hai bên; khi nghiêng, tai nằm hơi sau chính giữa đầu, ngang tầm mắt và mũi. Người mới hay để tai quá gần mặt, làm đầu ngắn đi.

Phần sau đầu lớn hơn bạn tưởng. Hộp sọ phía sau tai rất rộng. Vẽ thiếu phần này là nhân vật trông như chiếc mặt nạ. Ở nhân vật tóc nhiều, tóc che đi nhưng vẫn phải chừa chỗ.

Mỗi bộ phận ở ba góc

Bảng tóm tắt để bạn tra nhanh khi vẽ. Cột "lỗi hay gặp" là thứ cần soát kỹ nhất.

Bộ phậnNhìn thẳngBa phần tưNghiêng hẳnLỗi hay gặp
MắtHai mắt bằng nhauMắt xa hẹp lạiMột mắt, hình chữ D nằmHai mắt vẫn bằng nhau khi xoay
MũiChấm hoặc nét giữaNhô về phía xoayNằm trên đường viềnMũi vẫn kẹp giữa hai mắt
MiệngGiữa, đối xứngNửa xa ngắn hơnChỉ còn một nửa, ở viềnMiệng đầy đủ khi nghiêng
TaiHai bênMột tai, lùi về sauHơi sau giữa đầuTai dính sát mắt
Tóc máiĐủ các chùmChùm xa thu hẹpNhô ra trước tránĐổi thứ tự các chùm
CằmGiữa, dưới miệngLệch theo đường dọcNằm trên viềnCằm vẫn ở giữa đáy đầu

Nhân vật đơn giản có thể bỏ bớt cột, ví dụ không có tai và không có mũi. Nhưng các bộ phận còn lại vẫn phải tuân theo khối. Một nhân vật chỉ có hai chấm mắt và nét miệng vẫn cần mắt xa thu hẹp và miệng lệch theo đường dọc khi xoay.

Dùng mô hình đất nặn làm mẫu

Với những góc khó hình dung, một mô hình đất nặn nhỏ giúp nhiều hơn mọi lời giải thích. Nặn một khối đầu cỡ quả trứng gà theo đúng hình dạng nhân vật, dùng tăm vạch đường dọc và đường ngang, gắn hai viên đất làm mắt, một viên làm mũi. Không cần đẹp, chỉ cần đúng tỉ lệ.

Ngọc nặn đầu cậu bé đi biển bằng đất nặn trong hộp bút của em gái, đặt lên một chiếc đĩa xoay nhỏ và vừa xoay vừa vẽ. Em thấy tận mắt mắt xa thu hẹp thế nào, mũi nhô ra viền ở góc nào, tai trốn sau tóc từ góc nào. Sau ba buổi, em không cần mô hình nữa, nhưng vẫn giữ nó trên bàn để tra khi gặp góc lạ như nhìn từ trên xuống.

Mô hình còn giúp vẽ những góc mà sách hướng dẫn ít nói, như đầu ngẩng lên nhìn trời hoặc cúi xuống đọc sách. Khi đầu ngẩng, đường ngang của mắt cong lên như nụ cười; khi đầu cúi, đường ấy cong xuống. Xoay mô hình là thấy, không cần nhớ.

Đầu ngẩng lên và cúi xuống

Ngoài xoay trái phải, đầu còn ngẩng và cúi, hai góc này làm người mới lúng túng nhất vì khuôn mặt bị nén lại theo chiều dọc. Quy tắc dễ nhớ: khi đầu ngẩng, đường ngang của mắt cong lên như nụ cười, mũi che bớt khoảng giữa mũi và miệng, cằm và cổ hiện rõ. Khi đầu cúi, đường ngang cong xuống như mái vòm, trán và đỉnh đầu chiếm phần lớn khuôn mặt, mắt và miệng dồn xuống thấp, có khi miệng bị cằm che mất một phần.

Với cậu bé đi biển của Ngọc, khung cậu ngẩng lên nhìn đàn chim là khung khó nhất. Em vẽ đường mắt cong ngửa lên, đặt miệng sát ngay dưới mũi, và thêm một mảng cổ dưới cằm. Khuôn mặt nhìn ngắn lại hẳn, nhưng đó chính là cảm giác ngẩng đầu.

Tóc và mũ đi theo khối. Khi cúi, chỏm tóc và đỉnh mũ chiếm nhiều chỗ; khi ngẩng, vành mũ che bớt trán và lộ mặt dưới vành. Người xem không phân tích những điều này, nhưng thiếu chúng thì họ thấy ngay góc đầu có gì đó không thật.

Giữ biểu cảm khi xoay đầu

Biểu cảm ba phần tư thường rõ hơn nhìn thẳng. Ở góc này bạn thấy được cả độ cong của má khi cười và hình dáng miệng ở viền mặt. Nhiều khung biểu cảm mạnh nên chọn góc ba phần tư thay vì nhìn thẳng.

Ở góc nghiêng, lông mày và miệng gánh việc. Chỉ còn một mắt nên lông mày nghiêng phải rõ hơn bình thường. Miệng ở viền mặt cho thấy rất rõ đang mở, đang mím hay đang chu.

Đừng xoay đầu mà quên xoay biểu cảm. Một lỗi tinh tế là vẽ biểu cảm ở mặt thẳng rồi chép sang góc nghiêng. Miệng cười ở mặt thẳng là nét cong đối xứng, nhưng ở góc nghiêng nó là một khoé nhếch lên ở viền mặt.

Nhìn nghiêng là lúc nụ cười lộ rõ má. Khi nhân vật cười ở góc nghiêng, má đẩy lên tạo một đường cong nhỏ dưới mắt và khoé mắt híp lại. Thêm đường cong ấy là nụ cười có sức sống ngay cả khi miệng chỉ còn một nửa ở viền mặt.

Nhân vật mặt chấm đơn giản thì dùng tư thế đầu. Đầu nghiêng, đầu ngẩng, đầu cúi cộng với hướng mắt là đủ để biểu cảm ở mọi góc, dù khuôn mặt chỉ có ba nét.

Những chỗ hay sai và cách tự kiểm

Soát danh sách sau mỗi khi bạn vẽ một khuôn mặt không nhìn thẳng.

  • Khuôn mặt trượt sang mép như dán: kiểm tra mắt xa có hẹp lại chưa và đường viền má xa có chỗ lồi chưa.
  • Mắt gần quá sát mép mặt: chừa khoảng giữa mắt gần và đường viền thái dương.
  • Đầu ngắn đi ở góc nghiêng: kiểm tra phần sau đầu, tai có đang nằm hơi sau giữa đầu không.
  • Tóc mái đổi thứ tự: chùm to vẫn phải ở cùng phía ngôi như mặt thẳng.
  • Cằm vẫn ở chính giữa đáy đầu: cằm phải theo đường dọc mà lệch đi.
  • Đường dọc thẳng như thước kẻ: nó phải cong theo khối, nhất là khi đầu cúi hay ngẩng.

Cách tự kiểm nhanh nhất là soi tranh qua gương. Hình lật ngược sẽ lộ ra ngay mắt lệch, mặt trượt, cằm sai chỗ, vì não không còn quen hình và không tự sửa giúp bạn. Ngọc làm việc này trước khi đồ mực mỗi trang.

Một phép kiểm nữa là vẽ cùng khuôn mặt ở ba góc trên cùng một hàng, kẻ các đường ngang chạy qua đỉnh đầu, đường mắt, chân mũi và cằm. Nếu một bộ phận vượt khỏi đường ngang của nó ở góc nào đó, đó là chỗ cần sửa.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nhân vật trông như người khác khi quay mặt sang bên?

Thường vì khuôn mặt bị trượt nguyên sang mép đầu mà không xoay theo khối: hai mắt vẫn bằng nhau, mũi vẫn kẹp giữa. Hãy thu hẹp mắt xa, cho mũi nhô về phía xoay và tạo chỗ lồi ở má xa.

Góc ba phần tư là gì và vì sao hay được dùng?

Là góc mặt xoay khoảng nửa đường giữa nhìn thẳng và nghiêng hẳn. Góc này vừa thấy đủ biểu cảm vừa cho khuôn mặt chiều sâu, nên truyện tranh và tranh minh hoạ dùng nó nhiều hơn cả mặt thẳng.

Mắt nhân vật ở góc nghiêng vẽ thế nào?

Chỉ còn một mắt, hình dạng đổi thành giống chữ D nằm hoặc tam giác bo, đầu nhọn quay về phía mũi, đặt cách mép mặt một khoảng. Nhân vật mắt chấm thì chỉ cần chấm hơi dẹt lại.

Tai nhân vật đặt ở đâu khi nhìn nghiêng?

Hơi sau chính giữa khối đầu, ngang tầm từ mắt tới mũi. Người mới hay đặt tai quá gần mặt khiến đầu bị ngắn và phần sau đầu thiếu; nhớ chừa phần hộp sọ phía sau tai đủ rộng.

Có cần mô hình để vẽ đầu nhân vật nhiều góc không?

Không bắt buộc, nhưng một khối đất nặn cỡ quả trứng có vạch đường dọc, đường ngang và mắt mũi giúp rất nhiều ở những góc khó như ngẩng lên, cúi xuống. Xoay mô hình là thấy ngay thay vì đoán.

Nhân vật chỉ có hai chấm mắt có cần học xoay đầu không?

Vẫn cần. Dù đơn giản, hai chấm mắt phải lệch theo đường dọc và chấm xa hẹp lại khi xoay, nét miệng cũng dịch theo. Thiếu những điều này, nhân vật đơn giản trông như hình dán trên quả bóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138