Nhật ký tranh với nhân vật đồng hành là mỗi ngày vẽ một ô nhỏ, trong đó một nhân vật quen thuộc làm lại khoảnh khắc đáng nhớ nhất của ngày, kèm một câu ngắn; toàn bộ chỉ mất khoảng năm phút. Nhân vật có thể là chính bạn được vẽ đơn giản, một con vật nhỏ đi cùng bạn, hay một đồ vật quen như chiếc cốc trên bàn học.
Nhân vật giúp nhật ký dễ giữ hơn hai cách: bạn không phải vẽ lại khuôn mặt thật của mình mỗi ngày, và những chuyện khó nói thành lời được kể qua một nhân vật thì nhẹ hơn. Phần dưới đi từ việc chọn nhân vật, khuôn trang năm phút, gợi ý cho ngày bí ý, cách vẽ ngày buồn, một ví dụ ba tháng đến cách giữ nhịp và xem lại.
Nhân vật đồng hành làm gì trong nhật ký
Nhật ký chữ đòi hỏi bạn ngồi nghĩ câu, mà cuối ngày ít ai còn sức. Nhật ký vẽ không nhân vật lại đòi hỏi vẽ cảnh, vẽ người, mỗi ngày một kiểu, nên dễ bỏ sau tuần đầu. Nhân vật đồng hành nằm giữa hai cách: bạn đã thuộc lòng cách vẽ nó, chỉ cần đổi dáng và thêm một đồ vật là xong một ngày.
Nhân vật còn tạo ra một khoảng cách nhỏ, có ích. Viết "hôm nay mình bị trách" thì nặng; vẽ con mèo của mình cúp tai đứng trước một đám mây xám thì vẫn là chuyện đó nhưng nhìn lại thấy dịu hơn, đôi khi còn buồn cười. Nhiều người giữ được nhật ký lâu chính vì có nhân vật đứng ra kể hộ.
Cuối cùng, sau vài tháng, nhân vật tự lớn lên. Bạn sẽ thấy nó có những thói quen, những đồ vật quen, những dáng riêng mà lúc đầu chưa có. Cuốn nhật ký vừa là ký ức của bạn, vừa là cuốn sổ phát triển nhân vật mà không cần cố tình thiết kế.
Chọn kiểu nhân vật cho nhật ký
Không có kiểu nào đúng nhất. Chọn theo thứ bạn thấy dễ vẽ nhanh và muốn nhìn mỗi tối. Nếu phân vân, thử mỗi kiểu ba ngày rồi chọn.
| Kiểu nhân vật | Hợp với ai | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|
| Chính mình được giản lược: đầu tròn, kiểu tóc và một phụ kiện | Người muốn nhật ký giống mình, kể chuyện ngôi thứ nhất | Giữ thật ít nét để vẽ nhanh; đừng cố vẽ giống mặt thật |
| Một con vật nhỏ đi cùng mình | Người ngại vẽ mình, thích có bạn đồng hành | Cho con vật một cách phản ứng riêng để nó không chỉ là hình trang trí |
| Đồ vật quen thuộc: chiếc cốc, cái balo, chậu cây | Người làm việc tại bàn, muốn nhật ký nhẹ nhàng, hài hước | Đồ vật cần mắt và tay rõ để làm được nhiều dáng |
| Hai nhân vật đối đáp: mình và một con vật | Người hay tự nói chuyện với mình, muốn ghi cả lời phản biện | Mỗi ô tốn thêm thời gian; giữ một nhân vật nhỏ hơn hẳn |
Khi đã chọn, vẽ một trang mẫu ở đầu sổ: nhân vật đứng thẳng, nhìn nghiêng, đang ngồi, đang chạy. Trang này để bạn liếc qua khi quên, nhất là sau vài ngày nghỉ. Thứ không cần làm: không cần đặt tên thật kêu hay viết hồ sơ dài cho nhân vật nhật ký; tên và tính cách sẽ tự đến sau vài tuần.
Khuôn trang năm phút
Khuôn cố định giúp bạn khỏi phải quyết định mỗi tối nên vẽ thế nào. Một trang sổ khổ nhỏ có thể chứa hai ngày.
- Kẻ sẵn khung cho cả tuần vào sáng chủ nhật: mỗi ngày một ô vuông khoảng tám phân, bên dưới một dòng kẻ.
- Cuối ngày, nhắm mắt nghĩ mười giây: khoảnh khắc nào trong ngày mình còn nhớ rõ nhất? Chọn đúng một.
- Vẽ nhân vật đang làm việc đó, chỉ thêm một đồ vật hay một chi tiết nền để người đọc biết ở đâu.
- Viết một câu dưới ô, ngắn hơn mười lăm chữ, nói điều nhân vật nghĩ chứ không tả lại hình.
- Ở góc trên ô, vẽ một ký hiệu nhỏ cho thời tiết hay cảm giác chung: mặt trời, mưa, gió, hoặc một chấm màu.
- Dừng khi hết năm phút, kể cả khi ô chưa tô màu. Ô chì vẫn là một ngày đã ghi.
Nhiều người hỏng ở bước hai vì cố chọn khoảnh khắc quan trọng nhất. Không cần quan trọng, chỉ cần còn nhớ: bát canh chua mẹ nấu, đôi giày bị ướt, tiếng chim ở cửa sổ. Những chi tiết nhỏ này, đọc lại sau một năm, mới là thứ đáng giữ.
Gợi ý cho ngày không biết vẽ gì
Có những ngày trôi qua mà chẳng nhớ gì đặc biệt. Thay vì bỏ trống, chọn một gợi ý trong danh sách dưới đây, chép ra trang cuối sổ để tra:
- Nhân vật ăn món đầu tiên trong ngày.
- Nhân vật nhìn ra cửa sổ lúc trời tối.
- Đôi dép hoặc giày đã đi cả ngày, nhân vật ngồi cạnh.
- Nhân vật mang một thứ nặng nhất trong ngày, có thể là cái cặp, có thể là một nỗi lo.
- Tiếng ồn to nhất đã nghe, vẽ thành hình gì đó bên tai nhân vật.
- Một người đã nói chuyện với mình, vẽ thành con vật hay đồ vật.
- Nhân vật đứng dưới thời tiết hôm nay.
- Thứ mình muốn làm mà chưa làm được, nhân vật nhìn nó từ xa.
- Nhân vật nằm trên giường, trên đầu một đám mây chứa điều đang nghĩ.
- Một màu bắt gặp trong ngày, nhân vật đứng giữa vùng màu đó.
Nếu cả gợi ý cũng không muốn làm, vẽ nhân vật đang ngủ và ghi "hôm nay đủ rồi". Một ô như vậy vẫn giữ nhịp. Nhịp quan trọng hơn chất lượng từng ô, vì thói quen bị đứt ba bốn ngày thường đứt luôn.
Vẽ những ngày buồn
Nhật ký chỉ toàn ngày vui là nhật ký đang giấu bớt. Ngày buồn cũng vẽ, và nhân vật được phép buồn: ngồi thu lu, mưa riêng trên đầu, đi cúi mặt. Đừng ép nhân vật cười trong ô cuối cho có hậu. Ghi đúng cảm giác lúc đó, ngày mai tự khắc khác.
Một cách giúp ngày buồn nhẹ hơn là cho nhân vật làm một việc chăm sóc nhỏ trong cùng ô: ôm cốc nước ấm, đắp chăn, tưới cây. Bạn không phủ nhận nỗi buồn mà vẽ thêm một điều tử tế nhân vật tự làm cho mình. Đọc lại sau này, bạn sẽ thấy những việc nhỏ đó đã giúp mình qua ngày như thế nào.
Nhật ký tranh là chỗ ghi lại, không thay được người để trò chuyện. Nếu bạn thấy nhiều tuần liền nhân vật của mình đều buồn, mệt hay một mình, đó là lúc nên kể với một người tin cậy như bạn thân, người nhà hay thầy cô. Cuốn sổ đã giúp bạn nhận ra điều đó sớm, vậy là nó đã làm đúng việc.
Ví dụ: ba tháng của Linh và con mèo Mít
Linh, sinh viên năm hai ở Đà Nẵng, từng mua ba cuốn sổ định viết nhật ký và bỏ cả ba sau một tuần. Lần thứ tư, Linh vẽ một con mèo mập tên Mít, đầu tròn, thân như hạt mít, đuôi ngắn, và quy định Mít sẽ làm mọi việc thay mình.
Tháng đầu, Mít chủ yếu ăn, ngủ và đi học. Linh vẽ vội, có ngày chỉ là một cục tròn có tai. Tháng hai, Mít bắt đầu có đồ vật riêng: chiếc khăn len Linh đan dở, cây bút bi gặm đầu. Linh nhận ra mình hay vẽ Mít ôm sách vào thứ hai và nằm dài vào thứ sáu, một nhịp tuần mà Linh chưa từng để ý.
Tháng ba có một tuần Linh thi, Mít ô nào cũng có quầng thâm và chồng sách cao hơn đầu. Đến ngày thi xong, Linh vẽ Mít nhảy lên, chồng sách bay tứ tung. Cuối tháng, Linh lật lại ba tháng liền và thấy Mít đã rõ nét hơn hẳn: tai to hơn, đuôi biết vẫy, mặt biết nhăn. Linh không hề định thiết kế nhân vật; chín mươi ô vẽ đã tự làm việc đó.
Giữ nhịp và xem lại
Không bù ngày đã lỡ. Lỡ hai ngày thì để trống hai ô hoặc gạch chéo, vẽ tiếp từ hôm nay. Ngồi bù ba ngày một lúc biến nhật ký thành món nợ và là lý do số một khiến người ta bỏ.
Để sổ và bút cùng một chỗ. Sổ trên gối, bút kẹp ở gáy. Mất ba mươi giây tìm bút là đủ để tối đó bỏ qua.
Xem lại cuối tháng. Lật cả tháng trong năm phút, đánh dấu ba ô bạn thích nhất. Ở trang cuối tháng, vẽ một hình to gom ba khoảnh khắc đó, coi như trang bìa của tháng.
Tìm nhịp lặp lại. Đọc theo thứ trong tuần hoặc theo thời tiết. Nhiều người phát hiện mình vui hơn vào ngày ra ngoài trời, hay mệt vào một ngày cố định, rồi tự điều chỉnh lịch.
Sổ là của bạn. Không cần đăng, không cần cho ai xem, không cần đẹp. Nếu muốn chia sẻ, chọn vài ô rồi vẽ lại sạch sẽ, giữ bản gốc riêng. Người lớn đọc nhật ký tranh của con cũng nên hỏi trước.
Mức hoàn thiện: chì, mực hay màu
Câu hỏi hay làm người mới chùn tay là có cần tô màu mỗi ngày không. Câu trả lời tuỳ bạn có bao nhiêu thời gian. Bảng dưới so ba mức để bạn chọn một mức mặc định, ngày rảnh thì làm thêm.
| Mức | Thời gian một ô | Hợp khi nào | Mất gì |
|---|---|---|---|
| Chỉ bút chì | Ba đến năm phút | Ngày bận, muốn giữ nhịp | Nét mờ dần, cọ trang này sang trang kia |
| Bút mực một màu | Năm đến bảy phút | Mức mặc định cho hầu hết mọi người | Không sửa được, nhưng chính nét lỡ tay làm sổ có hồn |
| Mực và một màu nhấn | Bảy đến mười phút | Muốn đánh dấu cảm xúc của ngày bằng màu | Tốn thêm dụng cụ, dễ bỏ khi mệt |
| Tô màu đầy đủ | Mười lăm phút trở lên | Trang tổng kết tháng, ngày đặc biệt | Khó giữ đều mỗi ngày |
Mức mực một màu thường bền nhất. Nếu muốn có màu, chọn đúng một màu nhấn cho cả cuốn sổ, ví dụ màu cam cho những gì khiến mình vui. Sau vài tháng, lật sổ thấy chỗ nào nhiều cam là biết giai đoạn nào nhẹ nhõm.
Câu hỏi thường gặp
Không biết vẽ có giữ được nhật ký tranh không?
Được. Nhân vật nhật ký càng đơn giản càng dễ giữ: một hình tròn có tai, hai chấm mắt và một phụ kiện là đủ. Sau vài tuần, tay bạn tự quen. Thứ làm nên nhật ký là khoảnh khắc bạn chọn, không phải độ đẹp của nét.
Nên vẽ nhật ký vào buổi tối hay buổi sáng?
Buổi tối hợp với việc ghi khoảnh khắc trong ngày vì còn nhớ rõ. Người tối hay mệt có thể vẽ vào sáng hôm sau, ghi về ngày hôm qua. Quan trọng là cố định một giờ và một chỗ để thành thói quen.
Sổ khổ nào hợp với nhật ký tranh?
Sổ nhỏ cỡ lòng bàn tay đến khổ A5 là vừa, mỏng để mang theo được. Giấy hơi dày một chút giúp màu không thấm sang trang sau. Sổ quá to khiến mỗi ô trông trống và bạn cảm thấy phải vẽ nhiều hơn.
Có nên dùng cùng một nhân vật suốt nhiều năm không?
Nên giữ một nhân vật ít nhất vài tháng để nó kịp lớn lên và bạn thấy được sự thay đổi. Sau đó tuỳ bạn: có người giữ nhân vật nhiều năm, có người đổi khi sang giai đoạn mới như vào đại học hay đi làm.
Trẻ em giữ nhật ký tranh thế nào?
Với trẻ nhỏ, người lớn hỏi con hôm nay nhớ gì nhất rồi để con vẽ, người lớn ghi giúp một câu theo lời con. Không sửa tranh, không chê ô vẽ vội. Hỏi trước khi đọc sổ của con và khen những chi tiết con để ý được.