Dùng nhân vật đại diện trên thiệp, sổ tay hay bảng tên cho đẹp là chọn đúng phiên bản cho từng chỗ: thiệp cần nhân vật to, có tư thế và biểu cảm hợp dịp; góc sổ tay cần bản nhỏ vẽ trong một phút; bảng tên và nhãn đồ dùng cần bản đơn giản nhất, nhìn xa vẫn rõ. Cố dùng một hình cho mọi chỗ là lý do khiến nhiều nhân vật đẹp trên giấy nháp lại trông lạc lõng khi lên thiệp hay quá rối trên thẻ tên.
Dưới đây là bảng phiên bản theo từng chỗ dùng, cách bố cục nhân vật trên thiệp, cách cho nhân vật sống trong sổ tay, cách làm bảng tên và nhãn, và kỹ thuật sao lại bằng giấy can để vẽ hàng chục tấm thiệp mà không cái nào lệch.
Mỗi chỗ dùng cần một phiên bản riêng
Cùng một nhân vật, bạn nên có sẵn ít nhất ba cỡ. Bảng dưới gợi ý phiên bản hợp với từng chỗ hay dùng nhất.
| Chỗ dùng | Cỡ nhân vật | Mức chi tiết | Tư thế hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Thiệp mừng, thiệp cảm ơn | chiếm một phần ba đến một nửa mặt thiệp | đầy đủ nhất, có tô màu | hành động theo dịp: cầm hoa, nâng cốc, ôm quà | chừa chỗ cho lời chúc viết tay |
| Góc trang sổ tay, nhật ký | cỡ ngón tay cái | chỉ đầu và vai hoặc nửa người | biểu cảm theo tâm trạng hôm đó | vẽ bằng chính cây bút đang viết |
| Bảng tên, thẻ đeo | cỡ đồng xu đến nắp chai | đơn giản nhất, nét đậm | mặt chính diện, cười nhẹ | nhìn rõ từ hai bước chân |
| Nhãn dán đồ dùng | cỡ móng tay | chỉ hình đầu và đặc điểm chính | không cần tư thế | giữ được qua nhiều lần dán, bóc |
| Phong bì, gói quà | nhỏ, ở góc | vừa phải, có thể chỉ một màu | vẫy chào hoặc ôm món quà | tránh vẽ đè lên chỗ ghi địa chỉ |
Vẽ ba bản cỡ lớn, vừa, nhỏ lên cùng một tờ ngay từ đầu, rồi giữ tờ đó làm mẫu. Khi cần làm thiệp hay nhãn, bạn chỉ việc nhìn vào bản đúng cỡ, không phải tự đơn giản hoá lại mỗi lần.
Bố cục nhân vật trên một tấm thiệp tự vẽ
Thiệp là chỗ nhân vật được thể hiện nhiều nhất. Một bố cục dễ làm và ít hỏng cho thiệp gập đôi khổ nhỏ:
- Gập thiệp, dùng bút chì chia mặt trước thành ba phần theo chiều ngang. Nhân vật đứng ở hai phần dưới, phần trên để khoảng thở hoặc trang trí nhẹ.
- Đặt nhân vật lệch sang một bên, khoảng một phần ba từ mép, thay vì chính giữa. Bố cục lệch trông sống động và chừa chỗ cho món đồ nhân vật đang cầm.
- Chọn một hành động gắn với dịp: sinh nhật thì nâng chiếc bánh, cảm ơn thì cúi chào, Tết thì cầm cành mai hoặc đào, chúc mừng tốt nghiệp thì tung chiếc mũ.
- Hướng mặt và ánh nhìn nhân vật vào phía trong thiệp, tức phía khoảng trống, để mắt người xem đi theo vào lòng thiệp.
- Vẽ chì nhẹ, viền mực, chờ khô hẳn rồi mới tẩy chì. Tẩy khi mực còn ướt là nhoè cả nhân vật.
- Tô màu nhân vật trước, nền sau. Nền chỉ nên một màu nhạt hoặc để trắng, để nhân vật nổi lên.
- Mặt trong thiệp có thể vẽ thêm nhân vật cỡ nhỏ ở góc, tư thế khác mặt ngoài, như đang vẫy tay chào tạm biệt.
Chỗ hay hỏng nhất là nhân vật quá to, chạm mép thiệp, trông chật chội. Nếu đầu nhân vật cách mép trên chưa tới một đốt ngón tay, hãy thu nhỏ lại.
Nhân vật trong sổ tay và nhật ký
Trong sổ tay, nhân vật không cần đẹp, cần nhanh. Một nhân vật vẽ ở góc trang mỗi ngày, mỗi lần chưa tới một phút, sau vài tháng trở thành một kiểu nhật ký hình mà đọc lại rất thú vị. Bạn có thể lật qua cả cuốn sổ và thấy tuần nào mình mệt, tuần nào mình vui chỉ qua cái miệng và đôi lông mày.
Để làm được nhanh, hãy chốt một phiên bản rút gọn: chỉ đầu và vai, mắt hai chấm, tóc một khối, không tô màu. Vẽ bằng chính cây bút bạn đang dùng để ghi chép. Mỗi ngày chỉ đổi hai thứ: biểu cảm và một món đồ nhỏ nói lên điều gì đã xảy ra, như cái ô nếu trời mưa, cốc cà phê nếu phải thức khuya, quả bóng nếu chiều đi đá bóng.
Một gợi ý từ những người giữ thói quen này lâu năm: vẽ nhân vật trước khi viết, không phải sau. Câu hỏi "hôm nay mình trông như thế nào" giúp bạn nhìn lại cảm xúc trong ngày, và nhiều khi chính hình vẽ gợi ra điều cần viết. Nếu có ngày không muốn viết gì, chỉ vẽ nhân vật thôi cũng đủ đánh dấu ngày đó.
Bảng tên, thẻ đeo và nhãn đồ dùng
Bảng tên cần đọc được từ xa. Ở hội thảo, lớp học, buổi họp mặt, người ta nhìn bảng tên từ khoảng hai bước chân. Nhân vật trên bảng tên phải nét đậm, ít chi tiết, đặt ở bên trái tên, cao bằng chiều cao chữ hoặc hơn chút.
Mặt chính diện là dễ nhận ra nhất. Trên thiệp, nhân vật nghiêng người hay quay lưng đều được, nhưng trên bảng tên hãy dùng mặt chính diện. Người xem cần ghép mặt nhân vật với mặt người đeo.
Nhãn đồ dùng cho trẻ là chỗ nhân vật có ích nhất. Trẻ chưa biết đọc nhận ra cốc, khăn, ngăn tủ của mình nhờ hình nhân vật. Mỗi trẻ một nhân vật hoặc một biểu tượng khác hẳn nhau về hình khối, đừng chỉ khác màu, vì nhiều trẻ chưa phân biệt màu chắc chắn.
Nhãn dán phải chịu được nước và tay. Nếu dán lên bình nước hay hộp cơm, vẽ bằng bút không tan nước, để khô rồi phủ một lớp băng dính trong lên trên. Cách này rẻ và bền hơn bạn nghĩ.
Thẻ đeo chuyến đi chơi. Khi dẫn một nhóm trẻ đi dã ngoại, thẻ đeo có nhân vật của từng nhóm giúp các bé tự tìm về nhóm mình. Mỗi nhóm một nhân vật, các bé trong nhóm chung một hình.
Sao lại nhanh bằng giấy can khi cần làm nhiều tấm
Khi làm hai mươi, ba mươi tấm thiệp hay thẻ tên, vẽ tay từng cái sẽ lệch dần. Cách sao lại bằng giấy can giữ đều mà vẫn là nét tay:
- Vẽ một bản mẫu thật ưng ý bằng bút dạ đen trên giấy trắng, đúng cỡ sẽ dùng.
- Đặt giấy can lên, đồ lại bằng bút chì mềm, tô đậm chì ở mặt sau tờ can.
- Úp tờ can lên thiệp, mặt có chì phía dưới, dùng đầu bút bi hết mực tì theo nét. Chì sẽ in nhạt xuống thiệp.
- Viền mực trên nét chì nhạt đó bằng tay, không cần theo sát tuyệt đối, chỉ để làm khung.
- Mỗi tấm thêm một chi tiết riêng cho người nhận, như màu áo hợp sở thích họ, món đồ nhân vật cầm, để thiệp không thành hàng loạt.
Một tờ can dùng được cho mười đến mười lăm lần in, sau đó tô chì lại mặt sau. Nếu không có giấy can, đặt bản mẫu và giấy thiệp áp lên cửa kính ban ngày, ánh sáng xuyên qua sẽ cho bạn nhìn thấy nét để đồ.
Ví dụ: cô Vy ở Lâm Đồng làm ba mươi tấm thiệp Tết
Cô Vy dạy mẫu giáo, mỗi Tết đều tự làm thiệp cho phụ huynh và đồng nghiệp. Năm nay cô quyết định dùng nhân vật đại diện của mình: một cô gái đầu tròn, tóc ngắn có chiếc kẹp hình bông hoa dã quỳ, mặc áo len cổ lọ vì Đà Lạt lạnh. Cô vẽ bản mẫu cỡ một phần ba mặt thiệp, tư thế ôm một cành đào, đặt lệch phải, mặt nhìn vào trong.
Dùng giấy can, cô sao ba mươi tấm trong một buổi tối. Mỗi tấm cô đổi màu chiếc khăn quàng theo màu yêu thích của bé con nhà người nhận, điều cô đã hỏi các bé từ đầu tháng. Phụ huynh nhận thiệp nhận ra cô ngay nhờ chiếc kẹp hoa, và nhiều bé chỉ vào chiếc khăn rồi khoe đó là màu của con. Với đồng nghiệp, cô vẽ thêm nhân vật của người nhận đứng cạnh, mỗi người chỉ cần ba đặc điểm cô đã quen nhìn mỗi ngày.
Bài học cô Vy ghi lại cho năm sau khá cụ thể: vẽ bản mẫu trước Tết ba tuần để có thời gian sửa, chuẩn bị dư năm tấm thiệp trắng vì sẽ có tấm hỏng, và tô màu khăn quàng sau cùng để khỏi nhầm người nhận. Cô cũng giữ lại tờ can và bản mẫu trong một bìa giấy, để Tết sau chỉ cần đổi cành đào thành cành mai hay một chậu cúc là có ngay mẫu mới.
Những việc không cần làm
Nhiều người bỏ cuộc giữa chừng vì tự đặt cho mình quá nhiều việc. Có thể bỏ qua những thứ sau mà nhân vật vẫn đẹp:
- Vẽ nền cầu kỳ cho thiệp. Nền trắng hoặc một mảng màu nhạt đủ làm nhân vật nổi.
- Tô màu đầy đủ cho nhân vật trong sổ tay. Bản đen trắng nhanh hơn và giữ được thói quen lâu hơn.
- Vẽ toàn thân trên bảng tên. Đầu và vai là đủ, toàn thân ở cỡ nhỏ chỉ làm mọi thứ bé đi.
- Làm thiệp nào cũng có tư thế mới. Ba hoặc bốn tư thế đã luyện tay là đủ cho cả năm các dịp.
- Chờ tới khi nhân vật hoàn hảo mới dùng. Nhân vật sẽ tốt dần lên chính nhờ được dùng.
Câu tự hỏi khi nhìn lại một tấm thiệp hay một bảng tên: người nhận có nhận ra ngay đây là mình gửi không? Nếu có, mọi chi tiết thêm vào chỉ là phần thưởng, không phải điều bắt buộc.
Nếu thấy mình bắt đầu ngại vẽ vì mỗi tấm thiệp phải thật đẹp, hãy quay về bản nhỏ nhất trong tờ mẫu ba cỡ và dùng nó một thời gian. Thói quen dùng nhân vật quý hơn một tấm thiệp hoàn hảo làm một lần rồi thôi.
Câu hỏi thường gặp
Nhân vật trên thiệp nên vẽ to hay nhỏ?
Thường chiếm từ một phần ba đến một nửa mặt thiệp, chừa chỗ cho lời chúc và một khoảng trống để thiệp không chật. Đầu nhân vật nên cách mép trên ít nhất một đốt ngón tay.
Không có giấy can thì sao lại hình bằng cách nào?
Dán bản mẫu và tờ giấy cần vẽ lên cửa kính lúc trời sáng, ánh sáng xuyên qua giúp bạn nhìn thấy nét để đồ bằng bút chì. Với giấy thiệp dày, có thể tô chì mặt sau bản mẫu rồi tì nét để in xuống.
Vẽ nhân vật trong sổ tay mỗi ngày có tốn thời gian không?
Không nhiều nếu dùng phiên bản rút gọn chỉ có đầu và vai, mỗi lần chưa tới một phút. Chỉ đổi biểu cảm và một món đồ nhỏ, không tô màu, dùng chính cây bút đang ghi chép.
Nhãn đồ dùng cho trẻ mầm non nên vẽ thế nào?
Mỗi trẻ một hình khác hẳn về hình khối, không chỉ khác màu, vẽ bằng bút không tan nước rồi phủ băng dính trong. Hình đơn giản cỡ móng tay đủ để trẻ chưa biết đọc nhận ra đồ của mình.
Có nên vẽ nhân vật của người nhận lên thiệp không?
Rất nên nếu bạn quen người đó, chỉ cần ba đặc điểm như kiểu tóc, kính, món đồ hay mang. Người nhận thường thích thấy mình đứng cạnh nhân vật của bạn hơn là chỉ thấy nhân vật của bạn.
Thiệp vẽ tay bị nhoè mực thì xử lý thế nào?
Nhoè thường do tẩy chì khi mực chưa khô hoặc tô màu nước lên mực không bền nước. Chờ mực khô hẳn rồi mới tẩy, và thử màu lên một mẩu giấy nháp có nét mực trước khi tô lên thiệp thật.