Bảng thiết kế nhân vật một trang là một tờ giấy khổ ngang gom đủ những gì cần để vẽ lại nhân vật: tên và một câu tính cách, ba góc nhìn trước, nghiêng, sau, cột tỉ lệ, ô màu có mã, một ô chi tiết phóng to, ba đến bốn biểu cảm và năm quy tắc quan trọng nhất. Mọi thứ được sắp theo thứ tự mắt đọc từ trái sang phải, trên xuống dưới.
Các tờ riêng như bảng xoay, bảng màu, bảng quy tắc vẫn có giá trị khi cần chi tiết. Nhưng thứ bạn dán cạnh bàn vẽ, gửi cho người vẽ hộ, hay kẹp đầu sổ thường chỉ nên là một trang. Bài này đưa ra một bố cục mẫu, giải thích vì sao đặt ô này ở đây, và những gì nên cắt bỏ để tờ giấy không bị quá tải.
Vì sao gói vào một trang
Người vẽ cần thông tin vào đúng lúc đang cầm bút, và lúc đó họ không lật năm tờ để tìm màu khăn quàng. Một trang buộc bạn chọn: chỉ những gì thật sự giúp vẽ lại mới được lên trang. Quá trình chọn lọc đó cũng giúp bạn hiểu nhân vật hơn, vì bạn phải trả lời: nếu chỉ được giữ năm điều, đó là năm điều nào?
Một trang còn dễ chia sẻ: chụp một tấm là gửi được, in một lần là dán được, và người nhận nhìn một lượt là nắm tổng thể. Khi cần chi tiết hơn, họ mới hỏi tới các tờ riêng.
Chị Diệp mở tiệm bún nhỏ ở Hải Phòng và tự vẽ nhân vật cô cua đội nón lá. Lúc đầu chị có bảy tờ rời rạc, gửi cho cậu em làm biển hiệu thì cậu hỏi lại cả chục câu. Khi gom thành một trang theo bố cục dưới đây, cậu chỉ hỏi đúng một câu về độ cong của càng cua, và chị bổ sung ngay ô chi tiết cho chỗ đó.
Bố cục mẫu: chín ô trên một tờ khổ ngang
Chia tờ giấy thành ba hàng. Hàng trên để định danh, hàng giữa là hình chính, hàng dưới là phần tra cứu. Thứ tự từng ô như sau:
| Vị trí | Ô | Nội dung | Cỡ gợi ý |
|---|---|---|---|
| Hàng trên, trái | Định danh | Tên nhân vật, một câu tính cách, ngày và số phiên bản | Hẹp, cỡ một phần sáu tờ |
| Hàng trên, phải | Quy tắc chính | Năm quy tắc luôn hoặc không bao giờ quan trọng nhất | Dài, chữ nhỏ gọn |
| Hàng giữa, trái | Cột tỉ lệ | Cột chia theo số đầu, đường ngang kéo sang các góc nhìn | Hẹp, cao bằng nhân vật |
| Hàng giữa | Ba góc nhìn | Trước, nghiêng, sau, đứng trên cùng đường mặt đất | Chiếm nửa tờ |
| Hàng giữa, phải | Bóng dáng | Hình nhân vật tô đen đặc, để kiểm nhận diện từ xa | Nhỏ |
| Hàng dưới, trái | Ô màu | Các ô màu tô tay kèm mã và thanh diện tích | Vừa |
| Hàng dưới, giữa | Biểu cảm | Ba hoặc bốn khuôn mặt hay dùng nhất | Vừa |
| Hàng dưới, phải | Chi tiết phóng to | Một hai chi tiết khó vẽ: hoa văn, nút thắt, bàn tay | Vừa |
| Góc dưới cùng | Ghi chú phía | Quy ước trái phải theo nhân vật, hướng ánh sáng | Một dòng |
Đây là bố cục gợi ý, không phải luật. Nếu nhân vật của bạn sống nhờ phụ kiện, ô chi tiết nên to hơn. Nếu nhân vật chủ yếu xuất hiện qua biểu cảm, như nhân vật nhãn dán, ô biểu cảm nên to hơn ba góc nhìn.
Lắp ráp trang trong một buổi
Nếu đã có các tờ riêng, việc lắp ráp chủ yếu là chọn và vẽ lại gọn. Nếu chưa có, làm theo thứ tự này cũng chính là cách thiết kế từng phần:
- Phác bố cục chín ô bằng bút chì rất mờ lên tờ khổ ngang, để chừa lề rộng hai đầu ngón tay quanh mép.
- Kẻ đường mặt đất và các đường ngang tỉ lệ chạy suốt hàng giữa, rồi vẽ ba góc nhìn.
- Vẽ bóng dáng tô đen ở ô nhỏ bên phải. Nếu bóng dáng không nhận ra, sửa ba góc nhìn trước khi đi tiếp.
- Tô ô màu dưới cùng bên trái bằng đúng dụng cụ và giấy, ghi mã cạnh từng ô, rồi tô màu nhẹ cho ba góc nhìn.
- Chọn ba hoặc bốn biểu cảm bạn dùng nhiều nhất, vẽ chỉ phần đầu.
- Chọn chi tiết người khác hay vẽ sai nhất, phóng to gấp hai ba lần trong ô chi tiết.
- Viết ô định danh và năm quy tắc chính sau cùng, khi đã nhìn thấy cả trang.
Viết chữ sau cùng là có lý do: khi đã vẽ xong, bạn biết chỗ nào hình đã tự nói được, và chữ chỉ cần nói phần hình chưa nói.
Chọn gì để cắt khi trang bị chật
Cắt góc ba phần tư trước tiên. Trên trang tổng hợp, ba góc trước, nghiêng, sau đã đủ để người vẽ suy ra góc ba phần tư. Góc này để ở tờ bảng xoay riêng.
Rút biểu cảm xuống còn ba. Vui, buồn và một biểu cảm đặc trưng nhất của nhân vật. Phần còn lại thuộc về bảng biểu cảm đầy đủ.
Chỉ giữ màu bóng cho màu lớn nhất. Thường là da hoặc áo chính. Màu bóng của chi tiết nhỏ người vẽ tự suy ra được.
Chuyển mô tả tính cách dài sang hồ sơ. Trên trang chỉ cần một câu. Ví dụ: cô cua chăm chỉ, hay lo, rất tự hào về nồi nước dùng của mình. Câu này đủ để người vẽ biết đặt cô vào dáng nào.
Không vẽ nền, không vẽ cảnh. Bất cứ thứ gì không thuộc nhân vật đều lấy chỗ của thứ thuộc nhân vật. Ngay cả đạo cụ nhân vật hay cầm, như cái muôi của cô cua, cũng chỉ nên vẽ nhỏ trong ô chi tiết, không đặt vào tay ở cả ba góc nhìn.
Đừng thu nhỏ hình để nhét thêm ô. Khi trang chật, phản xạ đầu tiên là thu nhỏ mọi thứ. Nhưng ba góc nhìn là phần quan trọng nhất; nếu chúng nhỏ quá, người xem không đọc được chi tiết khuôn mặt. Cắt bớt ô, giữ hình to.
Những lỗi hay gặp khi làm trang tổng hợp
Ba góc nhìn đứng ở ba độ cao khác nhau. Vẽ từng hình rồi mới xếp lên trang nên mỗi hình một mặt đất. Luôn kẻ đường mặt đất và đường tỉ lệ trước, vẽ hình sau.
Ô màu tô bằng dụng cụ khác với hình. Hình tô bút chì màu mà ô màu tô bút dạ cho vội, thế là hai thứ lệch nhau ngay trên cùng một trang. Ô màu phải là bản sao chính xác của cách tô trên hình.
Quy tắc trùng với những gì hình đã nói. Nếu hình đã thấy rõ áo có ba cúc, không cần quy tắc ba cúc. Quy tắc dành cho điều hình dễ bị hiểu sai, ví dụ cúc luôn ở bên phải của nhân vật.
Trang không có số phiên bản. Sau một năm, bạn sẽ có hai ba trang trông gần giống nhau. Thiếu số phiên bản, người vẽ hộ có thể dùng nhầm bản cũ mà không ai biết.
Chữ chen vào giữa hình. Ghi chú dài đặt sát hình làm rối bóng dáng. Đưa chữ ra lề, nối bằng mũi tên mảnh nếu cần chỉ vào một điểm.
Thứ tự đọc và khoảng trắng
Mắt người đọc trang giấy theo hình chữ Z: góc trên trái, sang góc trên phải, chéo xuống dưới trái rồi sang dưới phải. Vì vậy ô định danh ở góc trên trái là chỗ mắt chạm đầu tiên, quy tắc chính ở góc trên phải được đọc ngay sau đó, trước khi mắt rơi vào hình. Ba góc nhìn nằm giữa, là chỗ mắt dừng lâu nhất.
Khoảng trắng giữa các ô quan trọng như chính các ô. Nếu các ô dính sát nhau, người xem không biết ô màu thuộc về hình nào, ghi chú thuộc về chi tiết nào. Chừa ít nhất một ngón tay giữa các ô, và dùng một đường khung mảnh hoặc không khung, nhưng nhất quán trên cả trang.
Chữ viết tay trên trang nên cùng một cỡ cho cùng loại thông tin: tên to nhất, tiêu đề ô vừa, ghi chú nhỏ nhất. Ba cỡ là đủ. Câu tự hỏi khi xong: nhìn trang từ khoảng cách hai mét, mình có thấy ngay đâu là nhân vật, đâu là màu, đâu là quy tắc không? Nếu mọi thứ hoà vào nhau, hãy xoá bớt chứ đừng thêm khung.
Làm thêm một bản đen trắng để photo
Trang thiết kế thường sẽ được photo cho người khác, cho cả lớp, hay dán vào sổ. Máy photo đen trắng biến mọi ô màu thành những mảng xám gần giống nhau, và các mã màu trở nên vô nghĩa nếu không có chữ cạnh bên. Vì vậy hãy chắc rằng cạnh mỗi ô màu luôn có mã viết tay và tên ngắn như cam đất, xanh lá mạ.
Tốt hơn nữa, làm một bản đen trắng có chủ ý: vẽ lại ba góc nhìn chỉ bằng nét, đánh số các vùng màu như trò tô màu theo số, và đặt bảng chú thích số với mã màu ở góc dưới. Người nhận bản photo vẫn tô đúng được, và trẻ em rất thích kiểu trang này. Bản đen trắng cũng là cách kiểm tra hay: nếu không có màu mà nhân vật vẫn nhận ra, hình khối của bạn đã đủ mạnh.
Một trang cho cả nhóm nhân vật
Khi có nhiều nhân vật đi cùng nhau, như cả nhà, cả lớp, nhóm bạn trong truyện, mỗi nhân vật vẫn có trang riêng. Nhưng thêm một trang nhóm sẽ giúp rất nhiều: tất cả nhân vật đứng thành hàng trên cùng đường mặt đất, nhìn thẳng, kèm bóng dáng tô đen của cả nhóm và một hàng ô màu chính của từng người.
Trang nhóm trả lời ba câu mà trang riêng không trả lời được: ai cao hơn ai, màu của các nhân vật có đủ khác nhau không, và bóng dáng có ai trùng ai không. Nếu hai nhân vật đứng cạnh nhau mà bóng dáng gần giống và màu cùng tông, người xem sẽ lẫn, nhất là ở cỡ nhỏ.
Thầy Huy, giáo viên tiểu học ở Gia Lai, cùng học sinh lớp năm tạo năm nhân vật đại diện cho năm tổ trong lớp, mỗi tổ tự thiết kế một con vật. Khi dán trang nhóm lên bảng, cả lớp nhận ra hai tổ cùng chọn màu xanh lá. Hai tổ tự thương lượng, một tổ đổi sang màu cam đất. Không ai phải phân xử đúng sai; trang nhóm tự cho thấy vấn đề.
Câu hỏi thường gặp
Bảng thiết kế nhân vật một trang gồm những phần nào?
Một bố cục gọn gồm: tên và câu tính cách, ba góc nhìn trước, nghiêng, sau, cột tỉ lệ, bóng dáng tô đen, ô màu có mã, ba đến bốn biểu cảm, một ô chi tiết phóng to và năm quy tắc chính.
Nên dùng khổ giấy nào cho bảng thiết kế một trang?
Khổ giấy văn phòng thông dụng đặt ngang là đủ cho phần lớn nhân vật vẽ tay và dễ chụp, dễ in lại. Nếu nhân vật nhiều chi tiết, có thể dùng khổ gấp đôi, nhưng vẫn giữ bố cục ba hàng.
Có cần vẽ cả góc ba phần tư trên trang tổng hợp không?
Không bắt buộc. Ba góc trước, nghiêng, sau đã đủ để người vẽ suy ra góc ba phần tư. Nếu nhân vật hay xuất hiện ở góc này và có chi tiết khó, dành cho nó một tờ bảng xoay riêng.
Tại sao cần ô bóng dáng tô đen?
Bóng dáng đen giúp kiểm nhân vật có nhận ra được từ xa hay ở cỡ nhỏ không. Nếu chỉ nhìn bóng mà không biết là ai, nhân vật cần một nét hình khối riêng rõ hơn, ví dụ kiểu tóc hay phụ kiện đặc trưng.
Bao giờ nên làm lại bảng thiết kế một trang?
Khi nhân vật được nâng cấp có chủ ý, đổi trang phục chính hoặc đổi bảng màu. Mỗi lần làm lại, ghi số phiên bản mới và ngày ở ô định danh, giữ bản cũ để đối chiếu.